×

Yoors


exit_to_app Inloggen

480
camera_alt
Afbeelding toevoegen
60
Hoe werkt schematherapie?

Hoe werkt schematherapie?


Schematherapie (cognitieve gedragstherapie) is bedoeld voor mensen met persoonlijkheidsproblematiek. Het doel is om de patiënt aan de hand van een aantal schema's, patronen te leren herkennen, erkennen en te doorbreken. 

Ik volg nu ongeveer 2 jaar deze therapie in groepsverband.  Nav de blog van Mayke Muller  (zie hieronder) wil ik graag een aanvulling en mijn ervaring ermee delen.

Iedereen heeft schema's. We zijn immers allemaal mensen en geen robots. We hebben allemaal wel ergens een gevoelige snaar voor. Deze schema's bepalen hoe we in het dagelijks leven functioneren. Het triggeren van deze schema's kan (hoeft dus niet altijd) iemand in een bepaalde gemoedstoestand brengen. Vaak is dit terug te leiden naar gebeurtenissen die zich hebben afgespeeld in de jeugd. 

Na mate we ouder worden en we gevormd worden door de ervaringen die we gaande weg opdoen, kunnen bepaalde schema's en gemoedstoestanden (modi) er voor zorgen dat we ons veilig voelen. Bijvoorbeeld staat er iets spannends op het menu, dan gaan we het uit de weg. Soms worden deze schema's op zo'n manier toegepast, dat je er veel hinder van kan ondervinden in je dagelijkse leven. En dat is het moment om er wat mee te doen. Hoe vast geroest ook, in principe kan iedereen de touwtjes weer in eigen handen nemen.

 

Schema's bepalen niet wie jij bent, maar wel hoe je naar jezelf kijkt, hoe je naar andere mensen kijkt en hoe je met de wereld omgaat.  De manier waarop je ermee omgaat word schemacoping genoemd. 

  • schema vermijdend: voorkomen dat je in situatie terecht komt, welke je schema aanwakkeren. 
  • schema compensatie: je gaat de situatie overschreeuwen. 
  • schema bevestigen: je zoekt alle mogelijke manieren die ervoor zorgen dat dat wat je denkt ook zo is. En gaat alle tegen argumentatie uit de weg.

Schema's welke wij in de therapie behandelen (met korte uitleg):

  • Emotionele verwaarlozing; de persoon voelt zich eenzaam, alleen en niet gehoord
  • Verlating/instabiliteit; de persoon verwacht dat iedereen hem in de steek laat en ervaart andere als onbetrouwbaar.
  • Wantrouwen en/of misbruik; de persoon is er van overtuigd dat iedereen vroeg of laat hem zal bedriegen of vernederen. 
  • Sociaal isolement/vervreemding; de persoon voelt zich geïsoleerd van de rest van de wereld
  • Minderwaardigheid/schaamte; de persoon in kwestie heeft een zeer negatief denkbeeld over zichzelf en zal andere mensen niet dichtbij laten komen. Bang dat andere zijn fouten zal ontdekken en hem daarop afwijzen
  • Sociale ongewenstheid; de persoon vind zichzelf suf, saai en lelijk
  • Mislukking; de persoon is ervan overtuigd dat hij minder presteert dan andere en voelt zich dom
  • Afhankelijkheid/onbekwaamheid; de persoon is extreem hulpeloos en is afhankelijk van anderen. Kan zelf geen besluiten nemen over dagelijkse zaken en is vaak gespannen of bang
  • Kwetsbaarheid voor ziekte en gevaar; de persoon loopt met de gedachte dat er hele erge dingen hem of zijn dierbare zullen overkomen zonder dat hij er wat aan kan doen om het te voorkomen
  • Verstrengeling/kluwen; de persoon is op een overdreven manier verbonden met een of beide ouders en heeft geen eigen identiteit kunnen ontwikkelen
  • Onderwerping; de persoon geeft zichzelf over aan de wil van andere, onderdrukt hiermee eigen behoeften uit angst voor conflicten 
  • Zelfopoffering; de persoon offert zichzelf vrijwillig op voor personen die hij als zwakker dan zichzelf ziet. Wanneer deze persoon voor zichzelf kiest voelt hij zich schuldig. Een ander gaat voor. Uiteindelijk gaat hij zich ergeren aan de gene waarvoor hij zorgt
  • Goedkeuring en erkenning zoekend; de persoon is op een overdreven manier op zoek naar erkenning, waardering of aandacht, ten kosten van zichzelf 
  • Emotionele geremdheid; de persoon houd emoties uit schaamte of angst in. Reageert nooit spontaan
  • Meedogeloze normen/overmatig kritsch; de persoon vind dat het nooit goed genoeg is wat hij doet, is erg kritisch op zichzelf en anderen. Is perfectionistisch.
  • Negativiteit en pessimisme; de persoon ziet altijd alleen de negatieve kant van zaken en reageert hierop door piekeren en is hyperalert
  • Bestraffende houding; de persoon vind dat andere hard gestraft moeten worden voor hun fouten en is agressief, ongeduldig en intolerant
  • Zich rechten toe-eigenen; de persoon vind dat hij boven iedereen staat en dat hij geen rekening hoeft te houden met anderen
  • Gebrek aan zelfcontrolle/zelfdiscipline; de persoon kan gevoelens niet beheersen. Verdraagt geen ongenoegen of ongemak.


Schema's zijn er altijd, in tegenstelling tot de modi, deze zijn maar tijdelijk en kan van keer tot keer wisselen.  Zoals ik al zei heeft iedereen schema's, alleen is de een bij de een meer aanwezig en beter ontwikkeld dan bij de ander. In de therapie behandel je de drie waar je het hoogst op scoort en waarschijnlijk het meeste last van hebt. Eerst ga je ontdekken wat de schema's precies inhouden. Wat ze voor jou inhouden. Daarna ga je ze in situaties leren herkennen. "he, er gebeurde dat en ik reageerde zo, net zoals de vorige keer". Dan ga je het leren ombuigen. Dezelfde situatie, mijn schema is wel aanwezig, maar ik reageerde nu anders en voelde me beter. Je leert dus eigenlijk anders te kijken naar voorvallen, waar je anders door gehinderd werd of van je stuk gebracht werd. Je gaat opzoek naar een helpende gedachten, welke je zullen sterken om de situatie te doorstaan. En het vertrouwen geven dat het in de toekomst anders zal zijn.

Maar wat zijn schema modi dan? Je gemoedstoestand, hoe voel je je. Uiteraard hebben ze ook deze opgesplitst.

Schemamodi:

  • Kwetsbaar kind; niemand zal mijn de emotionele behoefte vervullen en iedereen laat mij in de steek. Ik wantrouw iedereen om mij heen en ze zullen allemaal wel misbruik van me gaan maken. Ik voel me minderwaardig en schaam mij voor mijzelf. Ik ben klein en kwetsbaar en zie overal gevaar.
  • Woedende kind; Ik ben ongelooflijk kwaad, woedend zelfs. En ik heb geen enkel geduld. Ik voel me in de steek gelaten, gekleineerd en verraden. Ik laat mijn gevoel verbaal en non-verbaal zien.
  • Razende kind; dezelfde omschrijving als bij het woedende kind maar dan met controleverlies
  • Impulsieve kind; ik ben egoïstisch en denk niet na over hoe ik mijn zin doordrijf. Krijg ik mijn zin niet dan kan ik in woede uitbarsten. Je ziet mij waarschijnlijk gedragen als een verwend kind, maar ik ben het niet
  • Ongedisciplineerde kind; het lukt mij niet om routinematige of voor mij vervelende klussen te klaren, ik verdraag geen ongenoegen of ongemak. iIk gedrag me eigenlijk als een verwend kind
  • Blije kind; ik voel me geliefd, ik ben tevreden, ik voel me beschermd, begrepen en gewaardeerd. Ik heb zelfvertrouwen en controle.Ik reageer spontaan, ondernemend en optimistisch.
  • Willoze inschikkelijke; ik doe alles wat een ander wil, om conflicten te voorkomen. Ik onderdruk mijn gevoelens of emoties en krop agressie op. Ik gedraag me onderdanig, passief. Ik ben makkelijk te gebruiken
  • Onthechte beschermer; ik scherm mijzelf voor heftige gevoelens af, als ik dat niet doe loop ik gevaar mezelf te verliezen. Ik trek mij terug in mijzelf en probeer al mijn gevoel uit te schakelen, ik voel me leeg en hou andere het liefst op afstand.
  • Onthechte zelfsusser; ik zoek een manier naar middelen om mijzelf  af te leiden van negatieve gevoelens. Dit kan zijn extreem veel slapen, verdovende middelen. Extreem veel sporten of sex
  • Zelfverheerlijker;  ik sta boven anderen, ik ben speciaal. Ik hou met niemand rekening en kleineer andere om mijzelf beter te voelen
  • Pest- en aanval; ik bescherm mijzelf door bedreiging, intimidatie, agressie en dwang, dit omdat ik zo controle hou over de andere en deze mij niet zaal kwetsen
  • Straffende ouder;  ik ben agressief, ongeduldig en intolerant tegenover mijzelf. Ik schaam me voor mijn fouten en vind het terecht dat ik daar voor gestraft wordt. Ik spreek mijzelf toe zoals een ouder of andere volwassenen dat vroeger bij mij zou doen
  • Veeleisende ouder;  ik moet voldoen aan de door mij opgestelde eisen. Ik kan het nooit goed doen, hoe hard ik mijn best ook doe. Ik ga voor perfectie ten kosten van alles. Ik zal nooit tevreden zijn met mijn resultaten. Een gevoel wat voorkomt uit de normen en regels van ouders of andere volwassenen
  • Gezonde ouder; ik heb een goed gevoel over mijn doen en laten, ik ben tevreden over wie ik ben. Dit is de meest wenselijke modi.
  • Boze beschermer; ik heb een muur om me heen gebouwd, deze beschermt mij tegen bedreigende mensen. Ik hou anderen op afstand door veel vertoon van woede. 
  • Overcontroleerder; ik bescherm mijzelf tegen mogelijke of daadwerkelijke dreiging door alles 100 x te controleren. Ik heb hiervoor een ritueel ontwikkeld.
  • Paranoïde modus; ik probeer mezelf te beschermen tegen mogelijke of daadwerkelijk dreiging van andere door mensen voortdurend te analyseren en hun geheimen proberen te onthullen
  • Bedrog- en manipulatiemodus; ik bedrieg, lieg en manipuleer om zo mijn doel te bereiken. Of dit nu is om van anderen een slachtoffer te maken of om een straf te ontlopen
  • Roofdiermodus; ik ben kil, meedogenloos en zal op een berekende wijze dreiging, rivalen of vijanden elimineren
  • Aandacht- en erkenningzoeker; ik probeer op een opzichtige wijze goedkeuring en aandacht te krijgen van anderen. Ik gedraag me overdreven en stel me enorm aan. 

 

Nu heb je een vloedgolf aan schema's en modi's maar wat doe je ermee in de therapie?

Aan de hand van het boek kortdurende schemagroeptherapie van Jenny Broersen en Michiel van Vreeswijk, word er tijdens elke sessie door een of meerdere patiënten een probleem situatie voor gelegd welke aan de hand van een tal van "huiswerk" formulieren bekeken worden. Het doel van de groep is dat men, zich herkend in de voorgelegde situatie en meedenkt. Dit toetst aan de hand van vragen of juist meehelpen aan een oplossende helpende gedachten. Of helpen, door hun eigen ervaringen te delen.

De sessie begint vaak met een kleine samenvatting van de voorgaande sessie en word er stil gestaan bij eventuele doelen. Daarna kunnen patiënten aangeven iets te willen inbrengen.  

Meestal wordt een probleemsituatie voorgelegd aan de hand van een zogenaamd huiswerk formulier. Hoe ziet deze eruit?

De patiënt leest zijn ingevulde formulier voor  de therapeut haakt erop in en motiveerd groepsleden mee te denken en voelen,  door vragen te stellen aan groepsleden waarop de situatie ook betrekking kan hebben of heeft gehad. 

Ik ervaar het als een zeer prettige manier van therapie.  In het begin is het wazig misschien. Maar in de loop van de tijd en zeker nadat je een probleemsamenhang heb gedeeld. (Waarbij je een levenslijn van 0 tot nu maakt.  Met daarbij hoe je vader, moeder, jij,  omgeving,  het gezin waren. Hoe jezelf zag) word alles steeds helderder. 

Ook in de proobleemsamenhang komen de meest duidelijk aanwezig zijnde schema's aan bod. Dit gaat je  in de toekomst van de therapie helpen en is een startpunt om probleem situaties te herkennen. Bv wantrouwen en misbruik zou terug te leiden zijn naar langdurige pesterijen.

En denk je nu je dit leest. Abracadabra dit krijg ik nooit onder de knie. Al doende leert men, toch. Je zult  zien dat er steeds meer puzzelstukjes op zijn plek vallen.

Voor alle ziektes geestelijk of lichamelijk wil ik zeggen,  laat je niet lijden door een boekje of internet. Wees verstandig en laat de deskundigen een diagnose vast stellen.  Maak gebruik van hun wetenschap en heb vertrouwen in hun vermogen. Maar bedenk wel. Zij zijn er enkel om je te begeleiden, het echte werk zul je zelf moeten doen. Succes!

 
signup

Bedankt voor het lezen van deze blog.  Ik ben benieuwd naar je mening over dit onderwerp.  Wil je mij blijven volgen of zelf graag bloggen.  Meld je gratis aan 




Schorelaar
Mooi uitgelegd. Zoals ik het lees helpt het, in ieder geval bij jou. Fijn
01-03-2018 16:05
01-03-2018 16:05
Petrage
Wat een goede uitleg, mooie blog
15-02-2018 08:56
15-02-2018 08:56
Gea de Groot
Ik ben zeer onder de indruk van deze tekst en ga het nog eens rustig doorlezen, misschien ontdek ik dan ook een stuk/deel van mijzelf die mij al jaren parten speelt, ik wordt dit jaar 69 maar vind het de moeite waard om dit bij mijzelf nog eens te bekijken en misschien neemt dat dan nog de altijd bij mij zijnde onrust weg dank jullie wel voor het delen hiervan
13-02-2018 08:43
13-02-2018 08:43
Mayke Muller
Bedankt voor de aanvulling en het doorlinken. Mooi uitgebreid en interessant blog. Ik zal Het morgen proberen op mijn pc. Helaas lukt het niet op de smartphone.
12-02-2018 21:22
12-02-2018 21:22
candy
Met veel interesse gelezen
12-02-2018 19:26
12-02-2018 19:26
Yoors World Redactie
Deel ik op onze pagina https://www.facebook.com/hoewerktdat/ goed geschreven
12-02-2018 18:52
12-02-2018 18:52