Eenzaam als mantelzorger


Gisteren zou ik eindelijk beginnen met mijn werk in het verpleeghuis hier in de buurt. Als vrijwilliger, maar toch. Jammer genoeg werd ik (weer) afgebeld. Het virus, waardoor ik vorige week ook al niet kon, was nog niet helemaal verdwenen dus zekerheid voor alles. Nu had ik wel de kans om naar de mantelzorgbijeenkomst bij opa in het tehuis te gaan. Erg leerzaam, over onbegrepen gedrag. Dat het uiteindelijk een middag zou worden die veel indruk op mij maakte had ik nooit durven vermoeden. Dit verhaal is waar gebeurd, enkel zijn de namen fictief om privacy redenen. Het is wel met toestemming geschreven.

Eenzaam

Het is even na half drie als de zaal volstroomt met mantelzorgers, dochters, zonen, kleindochters en echtgenoten. Alle soorten mantelzorgers zijn aanwezig om meer te leren over onbegrepen gedrag bij mensen met dementie. Ook mevrouw Nel zit samen met haar man, hij heeft dementie, in de zaal. Dat dementie een breed begrip is, en er velen soorten van dementie zijn weet iedereen die aanwezig is. Toch is het onbegrepen gedrag een stukje dat bij bijna alle soorten van dementie terug komt. Na slechts een kwartiertje houd de man van mevrouw Nel het voor gezien. Hij is onrustig en kan het verhaal niet volgen. Hij is een cliënt van de dagopvang en gaat hier enkele keren per week naar toe. De rest van de tijd is mevrouw Nel samen met haar man. Vrijwel direct na zijn vertrek, als het gaat over ondersteuning door familie en vrienden en dat het zo belangrijk is om op bezoek te gaan bij een naaste met dementie barst mevrouw Nel in tranen uit. Zij vertelt dat ze er helemaal alleen voor staat en dat iedereen haar en haar man heeft laten vallen. Dat zelfs de buren in haar flat niks met haar of haar man te maken willen hebben. Het raakt mij en ik kan me niet voorstellen dat iemand zoiets doet. Of eigenlijk ook wel, want zelfs bij mijn eigen oma heb ik meegemaakt dat haar vriendinnen, waar ze elke week kwam het af lieten weten zodra ze in het verpleeghuis kwam. En juist voor deze mensen is vriendschap en herkenning, ook al weten ze vaak in een later stadium niet meer wie je bent, ze voelen toch de herkenning, zo belangrijk. Haar man praat niet tot nauwelijks meer, dus ze heeft niemand met wie ze een gesprek kan voeren. Zelfs niet over het weer. Heel de dag stilte, wat moet dat vreselijk zijn. Aan een buurjongen heeft ze eens gevraagd waarom hij haar negeerde, ze komt hem vaker tegen in de lift. "Mijn moeder vindt u raar en heftig". Waarom vraag ik me oprecht af, omdat ze geen standaard grijs haar heeft en er niet als vijfentachtig uit ziet? Ik heb er geworden voor en meer als "bizar" krijg ik dan ook niet over mijn lippen.

Het zijn maar een paar woorden die ze spreekt, maar wat ze zegt maakt nu al diepe indruk op mij. Aan het einde van de bijeenkomst raken we samen aan de praat. "Hoe oud denk je dat ik ben?" Vraagt ze mij, ik schat haar een jaar of zeventig, "vijfentachtig". Mijn mond valt open van verbazing, ik krijg met de seconde meer respect voor mevrouw Nel. F**king vijfentachtig jaar, ik denk onmiddellijk terug aan mijn lieve oma'tje die afgelopen december in hetzelfde tehuis overleed, vierentachtig jaar. Maar wat een verschil. Ze vertelt me over haar kinderen en kleinkinderen, dat die allemaal zo in hun eigen leven zitten dat ze geen tijd (meer) hebben voor haar en haar man. Wat verschrikkelijk. Haar oudste kleindochter gaat dit jaar trouwen, zij en haar man niet welkom. Teveel gedoe ofzo, het doet haar zichtbaar pijn. "De oudste hé, dat blijft bijzonder". En dat is precies wat mijn oma ook altijd zei. En dan niks ten nadele van de andere kleinkinderen hou me te goede, want dat zou ik als oudste echt een schuldgevoel krijgen, ze hield van ons allemaal evenveel, maar de bijzondere band met de oudste is voor niemand te overtreffen. Het doet mevrouw zichtbaar goed dat ze haar verhaal kwijt kan. Ze gaat zelfs zover dat ze mij durft toe te vertrouwen zelfmoordneigingen te hebben, omdat de eenzaamheid haar teveel wordt. De tranen schieten in mijn ogen, maar ergens begrijp ik het wel. Haar man verliest ze beetje bij beetje aan een vreselijke ziekte, ze zorgt met al haar liefde en kracht voor hem. Maar wie zorgt er voor haar, deze dappere mevrouw Nel van vijfentachtig?. Ze vertelt me dat ze vroeger psychologie heeft gestudeerd, "Maar ik kan mezelf niet eens helpen". Ook een andere mantelzorger trekt zich haar lot aan en vraagt of ze haar af en toe eens mag bellen. Ook dit gebaar valt in goede aarde bij mevrouw Nel. En ze is zichtbaar opgelucht dat ze (eindelijk) haar verhaal heeft kunnen en mogen doen. Ik vraag haar of ik haar verhaal mag bewerken tot een blog, om aan te geven hoe ook mantelzorgers ontzettend eenzaam kunnen zijn.

Ik ben haar verhaal nog steeds en het verwerken, en met alle goede wil van de wereld kan en wil ik niet snappen hoe mensen zo wreed kunnen zijn naar anderen toe.