De heroïsche walvisvaarders van Lembata, Indonesië


INLEIDING

Dit artikel geeft belangrijke, nuancerende achtergrond informatie over walvisjacht door bewoners van Lembata (een eiland in Indonesië). De jacht op walvissen was vroeger heel gewoon maar tegenwoordig is het (terecht) not-done. Met alle moderne technieken die tijdens de walvisjacht worden gebruikt, worden de kansloze walvissen met uitsterven bedreigd.

Er zijn vandaag de dag nog steeds landen die systematisch walvissen uitmoorden in grove overtreding van het verbod op commerciële walvisvangst van de Internationale Walvis Commissie. Die landen betreffen Japan, IJsland, Noorwegen, de Deense Faeroër eilanden en tenslotten St. Lucia, St. Vincent en de Grenadines.

Indonesië staat niet op dat lijstje en dit artikel legt uit waarom.

Walvisvangst, een eerlijke strijd tussen mens en dier

Lembata (ook bekend onder de naam Lomblen) is het grootste van de Solor archipel die even ten zuiden van Sulawesi in Oost-Indonesië ligt. Ten westen van Lembata liggen de eilanden Solor en Flores en ten oosten vinden we Alor en Timor. Het eiland heeft verschillende vulkanen, waaronder de Ililabalekan, de Iliwerung, en de Lewotolo.

Lamalera telt ca. 2500 inwoners en is gelegen op de zuidelijke punt van Lembata. Lamelara en Lamakera op het naburig eiland Solor zijn de twee enig overgebleven Indonesische dorpjes waar nog aan walvisvangst wordt gedaan. De walvisvangst vindt plaats tussen mei en oktober, als de walvissen door de Savu Zee van de Indische Oceaan naar de Stille Oceaan trekken. Per seizoen worden er tussen de 15 en 20 walvissen door beide dorpjes gevangen. 

Deze twee dorpjes hebben een eeuwenoude traditie waar het de walvisvaart beftreft en de wijze waarop de walvissen worden gevangen is door die eeuwen heen totaal onveranderd gebleven: er wordt namelijk slechts ambachtelijk gemaakt materiaal gebruikt . De handsperen, de touwen en de bootjes worden allemaal lokaal, in het eigen dorp, met de hand gemaakt . De bootjes die de walvisvaarders gebruiken hebben dan ook geen motoren, hooguit een zeil, en worden met behulp van de wind en door roeiers voortgedreven. 

Bovendien volgen de walvisvaarders enkele strikte regels: er worden namelijk geen zwangere walvisseen gevangen, geen parende walvissen en geen jonge walvissen. Ook worden er geen blauwe vinvissen (de grootste walvis) gevangen. De blauwe vinvis wordt gezien als de beschermer van hun gemeenschap en jagen op dit dier is daarom een zonde. 

Voordat de jacht op een walvis begint, verzamelt het hele dorp zich om een ritueel bij te wonen waarbij de verwachte walvissen worden ‘uitgenodigd’ en waarbij door een lokale katholieke priester (de meeste bewoners van Lembata zijn katholiek) gebeden wordt voor een veilige en succesvolle vaart.

education

De bootjes worden bemand door tussen de 7 en 12 personen die elk een eigen taak hebben. Zo zijn er stuurlieden, roeiers en op de punt van het fragiele houten bootje staat een harpoenier. Zodra een walvis is gespot, probeert het bootje de walvis zo dicht mogelijk te naderen en werpt de harpoenier zich met harpoen en al op de walvis in een poging het hart van het dier te doorboren. Door zich met harpoen en al op het dier te werpen, geeft hij door zijn eigen gewicht de harpoen meer gewicht, waardoor de kans op succes groter is.

Als de eerste worp raak is, worden er door andere opvarenden nog eens drie tot vier harpoenen gegooid om de walvis uit te schakelen. Een gevaarlijke onderneming, dat kunt u zich voorstellen. Een walvis bezit een enorme kracht en een gewonde walvis zal, als hij de kans krijgt, onder water duiken en het bootje zo met man en muis met zich meetrekken. Als de walvis uiteindelijk is uitgeschakeld, wordt de verschalkte walvis met gezamenlijke krachtsinspanning in het bootje getild en naar huis gevaren.

education

Gegeven het feit dat alleen primitief materiaal wordt gebruikt, kunnen we deze vissers met recht heroïsch noemen. Telkens weer opnieuw riskeren ze namelijk hun leven om met dat primitieve materiaal op de ruige Savu Zee op walvissen te jagen, wat hun gemeenschap in staat stelt te overleven.

Alle delen van de walvis worden gebruikt voor de eigen consumptie en om te ruilen voor voedsel met inwoners die elders op het eiland wonen; de meesten van hen zijn arme boeren die mais en cassave verbouwen. Geld speelt in deze gemeenschap nauwelijks een rol. Men overleeft door ruilhandel, door de uitwisseling van walvisproducten en landbouwoogsten.

Juist vanwege het feit dat de bewoners van Lamelera slechts primitief materiaal gebruiken om walvissen te vangen en ook vanwege het feit dat de walvisvangst traditioneel al eeuwenlang wordt uitgeoefend en, gezien de omstandigheden, van levensbelang voor hen is, hebben de Verenigde Naties reeds lang geleden aangegeven geen bezwaar te hebben tegen deze manier van walvisvangst die door deze twee traditionele dorpjes wordt uitgeoefend, hetgeen dan ook door de Internationale Walvis Commissie is overgenomen.


 

images: businessinsider.com