Een geheimzinnige maar prachtige warmwatergrot op IJsland



Grjotagja, te mooi om tijdens een bezoek aan IJsland te negeren. Maar te warm om in het glasheldere water te baden. 


Als men als toerist naar IJsland afreist is het meestal vaste prik om ook een bezoek te brengen aan een der heerlijke warmwater baden. Ook wel Hot Springs genoemd. Niets mis mee natuurlijk, mist men oppast met het te water gaan voor wat de temperatuur van zulke baden betreft. Maar als men een natuurlijk bad zoals de zogenaamde Blue Lagoon uitkiest om in de wintermaanden in het heldere warme water te verblijven, dan is daar natuurlijk niets op tegen.  Maar er zijn ook andere Hot Springs in IJsland. Vaak minder bekend, met veel warmer water en uitsluitend bedoeld om een kijkje te nemen en zeker niet geschikt om te gaan baden. Alhoewel dat jaren geleden bij een van die minder bekende Hot Springs wel mogelijk was. Om de lezer uit te leggen hoe het nu in elkaar steekt met die IJslandse warme bronnen vindt de lezer onderstaande en summiere uiteenzetting.    

De meest schilderachtige en spectaculaire Hot Spring in IJsland is misschien wel de Grjótagja warmwatergrot. Een spectaculair in de grond gelegen kwelder waarin vrij warm tot heet water naar het oppervlak stijgt. Deze grot is gelegen in het vulkanische deel van IJsland met de naam Myvatn. Het is een unieke plek die ook al eens model heeft gestaan voor een tweetal speelfilms. Het aparte aan deze Hot Spring is dat men tot aan het jaar 1975 gewoon in het water kon baden. Het water was flink warm, doch voelde aangenaam aan en was niet gevaarlijk voor de menselijke huid. Na het jaar 1975 veranderde alles. Wegens vulkanische activiteit steeg in korte tijd de watertemperatuur tot boven de zestig graden Celcius. Weliswaar daalde de watertemperatuur in de opvolgende jaren weer heel langzaam enkele graden, doch thans bedraagt de temperatuur van het water in deze grot nog altijd zo’n vijfenvijftig graden.  Net even te heet om even lekker in rond te spartelen.

De geologische verklaring voor Grjótagja.

Grjótagja is eigenlijk een zogenaamd natuurlijk veer en kent een vulkanische relatie. Het omhoog borrelende water is afkomstig vanuit een groot en ingewikkeld ondergronds sanitair stelsel. Het water wordt geothermisch verwarmd door hete rotsen. Die rotsen blijven hun hitte behouden vanwege een hoog liggende magmakamer van in thans in rust bevindende vulkaan, die zich slechts enkele kilometers onder het aardoppervlak bevindt.  De hitte die door de rotsen wordt opgevangen is in principe afkomstig vanuit de aardmantel en wordt door een in de grond aanwezige kraterpijp en een magmakamer in standgehouden. Overigens zijn in IJsland de meeste van die zogenaamde Hot Springs toe te schrijven aan vulkanische activiteit. Bij het aanhouden van de afgifte van warmte aan de rots structuur, diep in de lithosfeer, zal die warmte zich naar het aardoppervlak blijven uitstralen. Vaak ook komt die opstijgende hitte voort uit diepe scheuren in het aardoppervlak. Scheuren die vaak als gevolg van aardbevingen, voorafgaande aan een vulkanische activiteit zijn ontstaan. De snelheid van de temperatuurtoename met de diepte in de aarde is bekend als de geothermische gradiënt.  Als water in een ver genoeg ontwikkelingsstadium door een rots structuur kan wegsijpelen en in aanraking komt met een hete vulkanische omgeving, dan zal dat water extreem snel verwarmd worden door contact met de hete rotsen.  Soms kan het voorkomen dat het water zelfs in contact komt met hete magma. Er zal dan in zeer korte tijd een extreem hoge stoomdruk optreden. Daarbij moet men rekenen dat er onvoorstelbare krachten kunnen ontstaan die letterlijk bergen kunnen verpulveren. Indien er echter ontsnappingsmogelijkheden in de rots structuur aanwezig zijn, dan kan er aan het aardoppervlak een geiser ontstaan. In zo’n geval zal op de weg naar buiten, al het water en de ontwikkelde stoom met kracht naar buiten worden gestuwd. In andere gevallen, waarbij er sprake is van een te kleine ontsnappingsmogelijkheid of zelfs een volledig gesloten structuur, dan kan er een zogenaamde freatische of - indien er ook lava wordt uitgedreven - freatomagmatische explosie van enorme omvang ontstaan. Er ontstaat dan meestal een brede en diepe explosiekrater. Op IJsland zijn verschillende van dit soort geothermische explosiekraters waarneembaar. Doch indien de druk ondergronds minder hoog oploopt en er sprake is van een regelmatige ontsnapping van stoom en gas uit een rotsspleet of uit een ontstane kleine opening in de rotsen ontsnapt, dan noemt men dit verschijnsel in de geologie en de vulkanologie een fumarole. 

Grjótagja is een eigenlijk een grot die door een vroegere vulkanische eruptie is ontstaan. Niet een grot van heel erg recente datum, doch vermoedelijk van een goede vierduizend jaar geleden. Geologisch gezien natuurlijk toch nog wel erg recent. De grot is tevens gelegen in een gebied dat nog altijd vulkanisch actief is. Overigens is de Grjótagja beslist niet de warmste Sprinklerbron in IJsland. Die eer moet worden toegeschreven aan de bron met de naam Deildartungubver.

© Leonardo  



                                                               Dit is de  Deildartunggubver, de heetste springklerbron op IJsland.