Overhaaste conclusies: het gevolg van attributie

Overhaaste conclusies: het gevolg van attributie


settings
  • Instellingen
  • Positie

    Automatische scrolling

Om jullie enigszins kennis te laten maken met mijn schrijfstijl, wil ik graag het artikel delen dat ik geschreven heb voor de opleiding. Ik ben erg benieuwd naar jullie mening :)

Waarschijnlijk heeft iedereen het wel eens meegemaakt: te laat komen in de les. Op de middelbare school waar ik op zat, werden de leerlingen daar direct op afgestraft. Wanneer iemand te laat kwam, moest er een briefje worden gehaald. De volgende dag werd je om half 8 al op school verwacht. Zelf kwam ik ook wel eens te laat, terwijl ik er vaak niks aan kon doen. De leraar en anderen in de klas dachten daar echter anders over. Mijn ‘smoesje’ werd niet geloofd; ik was volgens hen te lui om mijn bed uit te komen. In dit geval hadden zij dus de neiging om mij in een kwaad daglicht te zetten en de situatie toe te schrijven aan mijn gedrag in plaats van wellicht andere oorzaken. Dit verschijnsel heet de fundamentele attributiefout: situationele factoren worden onderschat en persoonlijke factoren overschat (Aronson, Wilson en Akert, 2014). Waarom begaan mensen deze fout? Is dit in alle culturen hetzelfde? In dit artikel worden deze vragen beantwoord. Eerst zal ik ingaan op de rol van perceptuele saillantie op de fundamentele attributiefout. Vervolgens komt het individualisme en collectivisme aan bod. Tot slot geef ik een korte samenvatting in de conclusie.

Perceptuele saillantie

Perceptuele saillantie is datgene waarop mensen hun aandacht hebben gericht. Dit fenomeen is deels toe te schrijven aan de fundamentele attributiefout. Bij het interpreteren van gedrag richt men zich namelijk vooral op de persoon en niet op de situatie. Dat is redelijk verklaarbaar, want de omstandigheden zijn vaak onbekend en daardoor moeilijk in te schatten. Het gedrag van mensen is echter wel bekend; het is waarneembaar. Hierdoor wordt bij het verklaren van menselijk gedrag de situatie onderschat en persoonlijke karaktertrekken, die men denkt te zien, overschat (Aronson, Wilson en Akert, 2014). Denk maar aan een onbekend persoon die boos voorbij loopt. Doordat slechts dat wordt waargenomen, gaat men er al snel vanuit dat het karakter van diegene prikkelbaar is, terwijl het goed mogelijk is dat diegene net ruzie of iets dergelijks heeft gehad. Hetzelfde geldt voor het voorbeeld in de inleiding; doordat ik te laat binnen kwam lopen in haastige toestand, ging de klas er al snel vanuit dat ik lui ben.

Dit verschijnsel is ook neurologisch te verklaren. In het artikel van Moran, Jolly en Mitchell (2014) staat een onderzoek beschreven over de activatie van de hersenen, terwijl een ambigu (dubbelzinnig) verhaal beoordeeld werd door een aantal proefpersonen. Ze konden gebeurtenissen in het verhaal toeschrijven aan de persoonlijkheid van diegene (interne attributie) of aan de situatie (externe attributie). Dit resulteerde in hogere hersenactiviteit bij het luisteren naar verhalen over interne attributies dan over externe attributies. Bij verhoogde hersenactiviteit verlopen cognitieve processen beter. Hierdoor kan meer aandacht worden besteed aan interne attributies. Dit onderzoek bevestigt dus neurologisch dat perceptuele saillantie een grote rol speelt in de fundamentele attributiefout. Opzienbarend genoeg blijken ook culturele factoren een grote rol te spelen.

Individualisme versus collectivisme

De veronderstellingen die worden gedaan met betrekking tot persoonlijkheid en gedrag variëren sterk in verschillende culturen, waardoor de fundamentele attributiefout ook deels toe te schrijven is aan de cultuur waarin men leeft. Die veronderstellingen zijn afhankelijk van onder andere de mate waarin een land individualistisch of collectivistisch is. In een individualistische cultuur staat het individu centraal. Het gaat hier vooral om persoonlijke prestaties. Deze visie staat centraal in westerse culturen; de culturen van West-Europa, de VS en Canada. Bij het collectivisme heeft groepsloyaliteit prioriteit ten opzichte van individuele prestaties. In de culturen van Zuid-Amerika, Azië, Afrika en het Midden-Oosten ligt de nadruk op het collectivisme. Wanneer de fundamentele attributiefout hierin betrokken wordt, geldt: hoe individualistischer een land, hoe sneller de fundamentele attributiefout wordt gemaakt (Zimbardo, Johnson en McCann, 2013). Een potentiële verklaring is dat mensen in collectivistische landen zich aanpassen aan de omgeving en zichtzelf zien als een deel van een groep, wat hen in staat stelt de situatie beter in te schatten. Dit is in contrast met mensen uit individualistische landen waarin men zichzelf ziet als een geheel.

Conclusie

Kortom, de veronderstellingen die klasgenoten maakten over mijn late aankomst, slaan terug op de fundamentele attributiefout. Dit verschijnsel kan worden verklaard door middel van perceptuele saillantie: de nadruk ligt op het waarneembare, waardoor de achterliggende oorzaken buiten beschouwing worden gelaten. Bovendien komt de fundamentele attributiefout frequenter voor in westerse culturen, omdat daar het individualisme de overhand heeft. Doordat in die landen de focus ligt op het individu en niet op groepen, worden al snel overhaaste conclusies getrokken over andermans persoonlijkheid. Hopelijk draagt dit artikel bij aan het vergroten van het bewustzijn van de achterliggende omstandigheden wanneer men oordeelt over een individu.

Referenties

Aronson, E., Wilson, T.D. & Akert, R.M. (2014). Sociale psychologie. Amsterdam: Pearson.

Moran, J.M., Jolly, Eshin, Mitchell & Jason, P. Spontaneous mentalizing predicts the fundamental attribution error. Journal of Cognitive Neuroscience, 26 (3), 569-576.

Zimbardo, P.G., Johnson, R.L. & McCann, V. (2013). Psychologie een inleiding. Amsterdam: Pearson.

 


Beoordeel

Persoonlijk kanaal
Arbowetten bestonden toen nog niet
Gezondheid & Geest
mentale fysiotherapie
mentale fysiotherapie
Muziek, Kunst & Cultuur
Portret tekenen
 
×

Yoors


exit_to_app Inloggen