Meest gestemde posts
#wandelen
28Sep2019
Winterwandelen in Weris
Maurice Godefridi

Winterwandeling in Wéris, hét dorp van de magische stenen; menhirs, duivelsbed en dolmens zijn hier kwistig rondgestrooid. Geen echte kruidenwandeling zo midden in de winter maar toch mondjesmaat plantenresten gezien. Wonderlijk voor mij, is al het feit, dat heidense mensen mekaar zomaar vinden, aan een Romaanse kerk in de donkere Ardennen. We komen hier gelukkig niet alleen voor winterse plantenresten, maar toch kunnen we het niet laten. Het is ook mooi om te mogen fantaseren over planten die er nauwelijks zijn en over stenen die 'meer' zouden zijn.Knollen tegen aambeienWe starten stevig, even in de helling warm lopen. Maar we stoppen al snel bij de onooglijke zaaddozen van het Knopig helmkruid, toch herkenbaar voor sommige herboristen in spé en dus voor mij een hoopvol teken. Helmkruid is vooral in de volksgeneeskunde nog populair, de wortelknollen worden tegen het speen gebruikt. Vandaar ook de verwarring met het echte speenkruid. Ook de resten van die plant, de witte wortelknolletjes ontdek ik iets verder aan de rand van een drassig paadje. Deze vlezige dingetjes zorgen er voor dat zeer vroeg, volgend voorjaar de glimmende blaadjes en gele bloempjes zich snel kunnen ontwikkelen. De wortelknollen van deze 2 planten worden in melk getrokken, zowel inwendig als uitwendig gebruikt tegen aambeien.Naar de menhirgroeveWe wandelen nu het hellingbos in. Overal vinden we jonge, glimmende hulstblaadjes als onderbegroeiing in het bos. Later zouden we zelfs forse struiken vol met rode bessen zien, een echte plant van het seizoen. We naderen de menhirgroeve, overal liggen kriskras door mekaar de magische menhirstenen. Waarom zijn ze nooit geplaatst geweest? Of zijn die stenen net naar hier gebracht, zoals sommige beweren? We klimmen over de steenchaos naar de eigenlijke groeve. Toch wel een bijzonder plekje maar je kan er beter in alle rust alleen zijn. Langs de uitgehakte helling klimmen we naar het plateau. We komen zo boven op de kam. Links beneden ligt Wéris, rechts beneden Fanzelle.Sintjanskruidresten, zonnekruid tegen de donkerte van de zielHier boven groeien alleen maar zuurminnende plantenwaar zoals Struikheide, Valse salie, maar ook de droge stengelresten van Sintjanskruid en Guldenroede zijn goed herkenbaar. Tot voor kort waren dit eenvoudige wilde planten, alleen maar bekend bij fanatieke natuurliefhebbers en rare herboristen, maar nu volop in het nieuws als berucht medicijnen. Berucht zeg ik wel, want vooral Sintjanskruid is nu bekend als middel tegen moderne depressies, maar wordt tezelfdertijd afgekraakt om zijn mogelijke bijwerkingen.Witte menhirWe wandelen naar de witte menhir, die als een wachter en baken uitkijkt over het heggenlandschap van Wéris en Oppagne. Een plaats van bezinning. In de verte zien we de dolmen van Oppagne en hier en daar nog een rechtopstaande menhir. Wat moeten zij ons vertellen? Of mogen wij het zelf verzinnen? Ik klim zoals gewoonlijk, een ritueel zeker, boven op de witte steen. Het goede of het slechte voorbeeld? Recht opstaand op die steen, heb ik ook altijd het gevoel dat ik als een vuurvogel weg kan vliegen. Maar altijd kruip ik als een onhandig mens terug naar de begane grond.We wandelen verder naar beneden, aan de voet van de helling vinden we het duivelsbed. Zomaar een platte steen?Veel vragen en vraagtekens, de wandeling van het niet weten.Morville, Es en Muizeoor.We naderen de eerste huizen van Morville. Langs de wegrand ontdekken we nog wat resten van kalkminnende plantenklassiekers uit de holle wegen, Walstro, Grootbloemige muur. In de heg langs het weiland zien we de mooie donkere knoppen van de Es. Ze zijn niet alleen voor ons een kleine attractie maar ook voor het boerenpaard, dat rustig de bereikbare onderste knoppen verorberd. Is hij op de hoogte van de gemmotherapie? Knoppen op glycerine en alcohol worden bij reumapijnen gebruikt. Ik kan me voorstellen dat zo een ploegtrekkende knol ook wel wat last krijgt van zijn spieren en gewrichten.We draaien nu naar rechts, het dorp door richting Wéris, een stukje verharde maar rustige weg en daarna nog een laatste veldweg met vele Muizeoortjes / Hieracium pilosella. Ook weer een plant die voeger in de diergeneeskude gebruikt werd maar nu vooral in de professionele fytotherapie bekend is om zijn diuretische werking. De muizeoortjes, ze staan er bij alsof ze nu geplukt willen worden. Maar wij wandelen verder, de bocht om, voorbij de eerste huizen van Wéris met langs de gevel nog vrolijk bloeiende Oost-Indische kers en Slaapmutsjes. Het zal hun laatste dag wel worden, want vannacht zal het stevig gaan vriezen.Maretak en magieVoor we Weris binnen wandelen ontdekken we massa’s Maretakken in de boomgaard. Natuurlijk kunnen we niet aan de verleiding weerstaan. In een boom klimmen en een mistel plukken is toch het ultieme ritueel voor een herborist. Al is het dan zonder gouden sikkel en zonder volle maan. Zo komen we, getooid met maretakjes terug aan de kerk van Wéris.Geen zomerse kruidenwandeling maar toch hebben we weer veel planten gezien en gevoeld. Ook geen magische wandeling, maar toch hebben we, ìk in elk geval, weer de echte magie, het poëtische van het gewone ervaren.Praktische infoWéris (Waals: Werisse) is een bosachtige deelgemeente van Durbuy (Arrondissement Marche-en-Famenne, Provincie Luxemburg, Waals Gewest, België). Wéris behoort bij de mooiste dorpen van Wallonië, Les Plus Beaux Villages de Wallonie.Zijn hoeves wisselen kalksteen af met vakwerk. Onze winterse kruidenwandeling vertrekt aan de mooie romaanse kerk uit de 11de eeuw. Rond de kortste dag van het jaar is de magie van kruidenresten, maretakken en natuurlijk hunebedden en menhir het sterkst aanwezig. Wandelen in de schaduw van steen Pierre Haina, Lit du Diable (bed van de duivel) en de menhirgroeve…Wellicht komt de term "haina" van het Keltische "steen van de voorouders". De traditie wilt dat, bij elke herfstequinox, de inwoners van Wéris de steen wit verven. Vandaar de naam "menhir blanc" of witte menhir.Pas-Bayard : Dit dorpje dankt zijn naam van de legende van de ridder Bayard. Vlakbij Weris, op het kruispunt van 5 wegen, ligt er een zeer grote blok Poudingue, de steensoort van de streek. Op de voorkant van deze rots staan er twee enorme sporen die er door de hoeven van het paard van ridder Bayard zouden zijn ingedrukt, toen deze naar Durbuy draafde met op zijn rug de vier zonen Aymon. Heemskinderen die op de vlucht waren voor de woede van Karel de Grote.De " dolmen van Wéris " -later de " allée couverte nord " (noordelijk ganggraaf) genoemd- was bekend rond 1850, maar de Belgische Staat kocht het monument in 1882 voor de som van 1200 BEF. Opgravingen vonden plaats vanaf 1888, maar serieuze opgravingen begonnen in het begin van de jaren tachtig met François Hubert, archeoloog van de " Service national des Fouilles "Voor meer info. Wandelingen en cursussen. kruidwis

#bloemen
09Oct2019
Over bloemen in de kruidengeneeskunde
Maurice Godefridi

Zeg het met bloemen. Bloemen zijn voor de meeste mensen vooral bedoeld om naar te kijken. Voor de plant zelf is een bloem ook een manier om de aandacht te trekken, niet alleen van de mens maar vooral van vlinders, bijen en andere insecten. Bloemen moeten er voor zorgen dat er bevruchting ontstaat waardoor de plant verder kan leven. In de kruidengeneeskunde kunnen we alle delen van de plant gebruiken en dus ook de bloemen. Sommige bloemen behoren zelfs tot de top twintig van geneeskrachtige kruiden, bijvoorbeeld echte kamille, lavendel en goudsbloem. Het zijn echter niet alleen de éénjarige bloemen die gebruikt worden. Ook van struiken zoals meidoorn en zwarte vlier zijn het vooral de bloemen of bloesems die geneeskrachtig zijn. Ook zij behoren tot de top van onze geneeskruiden. Bloemen zijn vooral geschikt om als thee te gebruiken. Meestal lossen de werkzame stoffen gemakkelijk op in warm water en verder smaken bloementhees meestal aangenaam. Alleen het plukken van bloemen is nogal delicaat. Ze verkleuren gemakkelijk en moeten mooi uitgespreid en snel zonder veel warmte gedroogd worden. In de herboristenboeken spreekt men van Calendula flos of flos sine calycibus: de gehele bloem, de hele bovengrondse bloeiende plant maar vooral de bloemblaadjes van Calendula officinalis L. en variëteiten. Beschrijving: geel, geel-oranje bloemblaadjes, iets glanzend, naar lichtgeel verkleurend. Het sterk gekromde zaad mag weinig of niet aanwezig zijn. Vooral te gebruiken voor de huid.Of over lavendel, Lavandulae flos: de bloemen (bloemhoofdjes) van Lavandula officinalis CHAIX. In de zomer kunnen de net geopende bloemhoofdjes in kleine bosjes gedroogd worden. Beschrijving: buisvormige, blauwe, 5-tandige bloemkelkblaadjes met en ook veel zonder kroonblaadjes (deze vallen tijdens drogen en bewaren uit de kelkblaadjes). Vooral rustgevend.Of over Chamomillae flos / Matricariae flos DAB 9 / F. Helv. VII: de bloemhoofdjes van Matricaria recutita L., ook van gecultiveerde rassen met grotere bloemhoofdjes, worden bij het begin van de bloei, geplukt met een speciale kam. Beschrijving: witte lintvormige straalbloemen en gele buisvormige schijfbloemen, op een kegelvormige holle bloembodem zonder stroschubben, zonder vruchtpluis. Vooral krampwerend en verzachtend op slijmvliezen, Zeer goed bij maagpijn, maagzweer.De vlierbloesem wordt vermeld als Sambuci flos: de bloemen (schermen) van Sambucus nigra L. geplukt tijdens het begin van de bloeitijd, zonder de stengels. Oogst: mei, juni. Voorzichtig plukken zonder kneuzen om bruinverkleuring te voorkomen. Drogen: zo snel mogelijk bij temperatuur tot maximum 30 C. Droog en buiten invloed van het licht bewaren (maximum 3 jaar, liefst niet ouder dan 1 jaar). Te gebruiken bij griep, verkoudheid.Bloemen zijn de zachte therapie uit de kruidengeneeskunde, niet alleen bedoeld om op te eten maar ook om als boeket aan vriend of vijand te geven en zo een emotionele, sociale en spirituele fytotherapie te beoefenen.

#gezondheid
24Sep2019
Fytotherapie
Jill Blogt

Fytotherapie.. Uhm fyto watte? Dat was mijn eerste reactie toen ik het hoorde. Ik ben van mening dat je met je manier van eten enorm veel kan bereiken in je lichaam zo eet ik bv. Ketogeen vanwege mijn epilepsie.  * Fytotherapie wat is het?  Het is een behandeling van klachten en ziekten met geneeskrachtige kruiden of planten. In veel opzichten past het dus prima bij reguliere geneeskunde.  * De geschiedenis: De geschiedenis van het gebruik van natuurlijke geneeskunde is waarschijnlijk net zo oud als de mensheid zelf echter de officiële fytotherapie ongeveer 3000 jaar v.c. Bij de Sumeniers, dit oude volk legde behandelwijzen en recepten vast in spijkerschrift en kleitabletten. Sindsdien zijn de middeleeuwse monniken en daarna wetenschappers verder gaan zoeken naar krachten en geheimen van planten.  * Hoe ging het verder: In de 19e eeuw kwamen de synthetische geneesmiddelen en werden de natuurlijke geneesmiddelen verdrongen naar achtergrond. Echter wordt tegenwoordig weer steeds vaker gekeken naar de natuurlijke aanpak van klachten en ziekten. De natuur heeft alles te maken met de manier van leven tegenwoordig want van de chemische medicatie is een steeds grotere afkeer omdat deze nogal veel vervelende bijwerkingen kunnen hebben die de natuurlijke producten aanzienlijk minder zijn.  Als er interesse is zal ik regelmatig een blog maken over bepaalde klachten of ziekten en welke fytotherapeutische middelen er zijn. Suggesties zij natuurlijk welkom

#kruiden
05May2019
10 kruiden die een plekje verdienen in je tuin.
Schorelaar

Wat een rijkdom, kruiden in je tuin, kiezen uit verse muntthee, of wordt het citroentijm of citroenmelisse, of een mix?Maak je worteltjes traditioneel af met peterselie, en wat is een pastasaus zonder oregano en tijm.Kruiden zijn bijenlokkers en staan prachtig in de tuin. Moeilijk om er 10 te kiezen.Begin je net met tuinieren of heb je alleen wat potten op je balkon? Begin met kruiden.Heerlijk, verse kruiden. 1. CitroenmelisseEen gemakkelijk groeiende plant, stelt nauwelijks eisen en staat er al jaren. Zorgt voor een frisse thee (meestal meng ik het met vrouwemantel)  2. Lavas/maggiplantEen vaste plant, staat al jaren in dezelfde bak, voeg in het jaar pluk ik takjes om te drogen voor het winterseizoen. Een onmisbare smaak voor soepen.Regelmatig bloeit de plant. 3. Lieve- vrouwe- bedstro. Bloemetjes kan je toevoegen aan wijn, of er thee van maken. Het is een mooie bodembedekker, maar wel een die de tuin het liefst over neemt. 4. MuntHier zijn veel soorten van, Marokkaanse mut, chocolade munt, citroenmunt.Van alle soorten is thee te zetten. De plant woekert graag, in bakken doet hij het ook goed. Ook lekker in salades. 5. OreganoDit is een gemakkelijke plant die zich meestal snel uitbreid. Wij vinden het overal terug in de tuin.De bloemen zijn prachtig en lokken vlinders, hommels en bijen naar zich toe. Oregano is een dankbaar kruid voor de keuken.Niet alleen wij houden van kruiden, ook vlinders en bijen houden ervan.  6. RozemarijnDeze verhoutende plant is een heerlijke smaakmaker in de keuken.Je hebt er maar weinig van nodig.In de tuin is het een gemakkelijke plant die het eerder te nat heeft in ons Hollands klimaat.  Heerlijk een takje op focaccia als het de oven in gaat.Vormsnoei is het enige dat deze plant nodig heeft.In de naaldjes zit etherische olie. 7. Peterselie.Een heerlijke kruid, vooral de platte peterselie.Pas garneren bij het opdienen.Niet mee laten koken, dat kan een bittere smaak geven.Peterselie is 2-jarig en winterhard. 8. Salie.(salvia officinalis)Een prachtig bloeiende plant. Na de bloei knip ik de plant weer in model.Een paar blaadjes toevoegen bij vlees of vis of sommige ovenschotels.Deze plant heeft een antiseptische en antibacteriele werking, ik gebruik een paar blaadjes om thee van te maken (met tijm) als ik keelpijn heb.Snoeisel strooien bij ui en wortel schijnt te helpen tegen uien en wortelvlieg. 9.   Tijm.Van tijm zijn meerdere soorten, citroentijm is heerlijk in thee en gewone tijm is in zoveel gerechten te gebruiken.Tijm in bloei is een bijenlokker.Na de bloei snoei je de tijm.Tijm kan snel verhouten, uit die delen groeien geen nieuwe scheuten meer. Om dit te voorkomen wordt 2 x per jaar snoeien geadviseerd.De eerste keer in mei, als gevaar voor nachtvorst voorbij is (dit jaar stond de onze meteen in bloei.)Afknippen tot de laatste groene takje.Ook heeft tijm graag droge voeten. 10. Venkel.De plant smaakt naar anijs. De blaadjes gaan in salades, thee en pastasauzen. Stukken van de stengel kunnen ook gebruikt worden in plaats van de venkelknol. Ik ken een heerlijk pastagerecht met venkel. Voor baby's maakte ik venkelthee tegen buikkrampjes.Dit jaar heb ik zaailingen van de venkel van vorig jaar.De grote reus was geveld. 10 soorten insecten voor in je tuin. Lees meer 10 drachtplanten voor de tuin. Lees meer 10 soorten fruit voor in je tuin. Lees meer 10 gemakkelijke voorjaarsgroenten uit je tuin. Lees meer

#kruiden
07Apr2019
Over de wilde cichorei
Maurice Godefridi

Wilde cichorei! Deze stijve groene plant is weinig opvallend, om niet te zeggen slordig maar als de stengel doorschiet en dan uiteindelijk die hemelsblauwe bloemen vertoond, ontdekken we heel even de verborgen schoonheid van onze wegenwachter. Cichorei is zo wie zo een plant die vele gedaanteveranderingen kan ondergaan. Is het niet de verborgen moederplant van groenten zoals Andijvie, Groenlof en de succesvolle Witloof. Alleen als geneeskrachtige plant is hij uit de actualiteit verdwenen.    Zijn wetenschappelijke naam Cichorium intybus verwijst mogelijk naar zijn klassieke groeiplaats langs de wegen. Daar is uiteraard de Nederlandse naam cichorei van afgeleid en omdat die nogal moeilijk uit te spreken was, werd hij nogal gemakkelijk vervormd tot Suikerij, hoewel de plant niets met suiker te maken heeft. De wortel smaakt zelfs bitter. Het is dus zuiver een klankverbastering. Deze naam is op vele plaatsen in ons land in gebruik geweest, met de nodige dialectische en gewestelijke vormen zoals Soekerij, Sokerij, Sokkerei, Succoreye, Suikerijlof, Sükerei, Sukereiwoartel, Tsukerei. Deze verbasterde namen zijn van ten andere van alle tijden, we komen ze al tegen in 1514  als Succoreie en als Zukorey.  De naam Molsla, die ook aan paardebloem gegeven werd, slaat op het verbleekte blad dat eveneens wordt gegeten. De namen Bitter pee, Bitterpeen, Bitterij en Bittere, zoals wij hem als kind kenden, verwijzen weer naar de bitter smakende wortel, het deel van de plant dat ook medicinaal, voor de lever en als spijsverteringbevorderend middel gebruikt wordt. Dezelfde wortel werd ook als een  voer voor de varkens beschouwd. Hierop wijzen de volksnamen Zwijnensalade en Zwijnensla. De naam Korenbloem, duidt alleen op de overeenkomst met de echte korenbloem, beiden bezitten hemelsblauwe bloemen.  De naam Duitse koffie heeft de volgende geschiedenis: Vanwege de hoge prijs van koffie zocht men naar een vervangingsmiddel. Zo vonden in 1775 twee Franse artsen, Harpong en Brunon te Sessinez, de geroosterde en gemalen wortel goed om als surrogaat voor koffie te dienen. Vanwege het continentale stelsel, in het Napoleontische tijdperk, kreeg deze pee-koffie grote bekendheid, want import van echte koffie was niet mogelijk. De naam Wegewachter heeft zeer oude papieren. Vroeger was het kruid dan ook symbool van trouw. De namen Wegenwachter, Wegwarte, Wegenwaarte en Verwenste Juffer zijn vele sagen in omloop, ook in andere landen. Een legende van een middeleeuwse ziel klinkt zo: 'Een jonkvrouw was verloofd met een dappere ridder, die met een kruistocht mede ging, en niets meer van zich liet horen. Haar vader wilde haar dwingen met een andere man te trouwen of in een klooster te gaan. Maar zij wilde op haar bruidegom wachten. Haar vader vervloekte haar; 'Blijf dan in alle eeuwigheid aan de weg staan om hem op te wachten!' daarop veranderde de trouwe jonkvrouw in de hemelsblauwe wegenwachter.  En daar, langs de weg, wacht zij nog altijd, al beginnen die blauwe bloemen wel hun geduld te verliezen. We vinden ze in elk geval steeds minder  langs onze wegen. Wegenwachter! Wegenwachter! Op wie moet jij nog wachten? Wie heeft jou nog nodig?  

#kruiden
04Apr2019
Ossetong en Bernagie tegen melancholie
Maurice Godefridi

Dikwijls vind ik de merkwaardigste, meest intrigerende informatie over medicinale planten juist in boeken, die geen klassieke kruidenboeken zijn, zoals de Kamasoetra, Mens en medicijn en de Melancholie der liefde. Melancholie der Liefde. Dat 17de eeuwse  boek van een zekere Richard Burton, nee niet de acteur, droeg als originele titel ' The Anatomy of Melancholy' en handelt natuurlijk over melancholie, zwartgalligheid, de tristesse van het leven en hoe die te overwinnen. Zou ik dat in onze tijd 'depressief zijn' mogen noemen. Maar melancholie was zeker in die tijd, niet zomaar een ziekte, maar eerder een levensinstelling, het hoorde gewoon bij het leven en was zelfs een bron van creativiteit. Dus wou Burton deze filosofische ziekte bijna anatomisch doorgronden en oplossingen zoeken om de ergste gevallen te genezen. Bij deze oplossingen hoorden ook een hele rits van gewone maar ook vreemde planten. En dus werd het voor mij als herborist weer avontuur, puzzelen om deze planten op naam te brengen. Maar niet alleen planten maar ook aan allerlei dierlijke producten werden geneeskrachtige werkingen toegeschreven.  Burton schrijft hoeveel wonderlijke kracht er wordt toegeschreven aan een mensenschedel, aan de likdoorns van een paard, de lever van een wolf, de verschillende soorten uitwerpselen van dieren, allemaal goed voor allerhande ziekten! En welke deugden aan planten?  Het lid wordt gestimuleerd door priesterpenis, jonge kool en jakobskruiskruid. Het sperma wordt gesmoord door kuisboom (Abrahams balsem) en waterlelie. Slaap wordt bevorderd door papaver. Dronkenschap bestrijdt men met kool.  Natuurlijk kun je deze informatie als idioot of absurd beschouwen, en dat is het enigszins ook, maar als herborist probeer ik al die gegevens toch serieus te nemen en ze gewoon te controleren op hun waarheidsgehalte. En dan ga ik me niet uitspreken over de potentie van priesterpenissen, maar wat ik wel weet is dat dat de kuisboom Vitex agnus castus nu een veel gebruikte en goed onderzochte hormonaal werkzame plant is. En dat Papaver, de opiumplant algemeen bekend is als een verdovend middel.  Burton vermeldt verder verschillende kruiden voor verschillende lichaamsdelen. Zo zou voor het hoofd anijszaad, hoefblad, beteunie (betonie), steentijm, ogentroost, lavendel, laurierboom, rozen, wijnruit, salie, marjolein en pioen goed zijn. Dat lijkt mij geen slechte keuze. Uit onderzoeken met de echte salie Salvia officinalis blijkt deze plant zelfs mogelijkheden te bieden tegen de ziekte van Alzheimer. Voor de maag verwijst Burton naar alsem, mint, balsem en centaurie. Zeker Alsem, Artemisia absinthium en Munt, Mentha piperita zijn ontegensprekelijk goede spijsvertering bevorderende middelen.  Als met Balsem, Citroenmelisse bedoeld word en met Centaurie, Duizendguldenkruid, dan heeft Burton helemaal raak geschoten, maar over de plant achter deze namen bestaat nog enige twijfel. Ook voor de luchtwegen of de longen stelt hij een prima lijst op. Steentijm niet meer in gebruik heeft toch wel de gekende slijmoplossende  en hoestdempende werking van de bekende tijm, en dat geldt ook voor zoethout, malrove en hysop. De vreemde Enula campana is waarschijnlijk Inula helenium of Griekse alant, alleen de watergamander is voor mij een vreemde eend in de bijt.  Ik maak het lijstje van Burton hier compleet, dan kunnen de liefhebbers mij een beetje helpen bij de puzzel.Longen: steentijm, zoethout, Enula Campana, hysop, malrove, watergamander. Hart: bernagie, ossetongkruid, saffraan, balsem, bazielkruid, rozemarijn, viooltjes en rozen. Maag: alsem, mint, beteunie, balsem, centaurie, zuring, postelein. Lever: Darthdoorn, gamander, agrimonie, venkel, andijvie, suikerij, leverkruid, berberis. Milt: venushaar, vingervaren, warkruid van tijm, hop, schors van de es, beteunie. Nieren: grumel, peterselie, steenbreek, weegbree, kaasjeskruid. Baarmoeder: krabbetjeskloten, palei, febrifuga, zevenboom. Gewrichten: kamille, sint-janskruid, marjolein, wijnruit, sleutelbloem, centaurie.  In de opsomming tegen melancholie nemen bernagie en ossetongkruid de belangrijkste plaats in. Twee namen  die wij nu ook nog kennen, maar bedoelde Burton daar dezelfde planten mee, die wij nu  Borrago officinalis (Bernagie of Komkommerkruid) en Anchusa officinalis (Ossetong) noemen.  Ossetongkruid schrijft hij 'is heet en vochtig en daarom geschikt voor het verdrijven van de zwartgalligheid en het opvrolijken van het hart, zeggen Galenus en Dioscorides. Plinius zwaait deze plant alle lof toe. Het kan op allerlei wijzen gebruikt worden; in wijn, soep, siroop, enz. Het is zulk een majesteitelijk kruid, dat, naar Diodorus, Plinius en Plutarchus aannemen, dit het beroemde Nepenthe was, dat Polydamna, de vrouw van Thonis, destijds Koning van Thebe in Egypte, aan Helena zond. Dit kruid  is van zulk een kracht, dat wanneer men deze innam, na in wijn te hebben ondergedompeld, 'men geen droefenis zou voelen noch een traan zou laten indien vrouw en kinderen, vader en moeder, broeder en zuster en alle dierbare vrienden ter plaatse zouden worden afgeslacht'.  Deze, aan Helena aanbevolen kruidendrank om het hart op te vrolijken had naar de meeste onderzoekers menen geen ander ingrediënt dan Ossetongkruid. Enige dichterlijke overdrijving is  Burton niet vreemd, maar waarom is zo een gelauwerd kruid nu helemaal niet meer in gebruik en  wordt in onze tijd zelfs als ongezond  beschouwd voor lever en de gal. Terwijl het toen juist lever en galplanten waren die tegen zwartgalligheid gebruikt werden. De kwaal zou veroorzaakt worden door een teveel aan zwarte gal. Wij hebben daar nog woorden en uitdrukkingen aan overgehouden: melan-chol (gal)-ie, cholericus, je gal spuwen, het ligt op je lever... Hoe zit dat dus met onze Ossetong en met de Bernagie? Is het toevallig dat ze allebei tot de familie der Ruwbladigen behoren? Vele vragen die niet zo direct te beantwoorden zijn, maar die wat mij betreft wel gesteld mogen en moeten worden.  Wetenschappelijk onderzoek Salvia en Borrago.J Clin Pharm Ther. 2003 Feb;28(1):53-9. Salvia officinalis extract in the treatment of patients with mild to moderate Alzheimer's disease: a double blind, randomized and placebo-controlled trial. Akhondzadeh S, Noroozian M, Mohammadi M, Ohadinia S, Jamshidi AH, Khani M. Perry NS, Bollen C, Perry EK, and Ballard C (2003) Salvia for dementia therapy: review of pharmacological activity and pilot tolerability clinical trial. Pharmacol Biochem Behav 75:651–659. Gilani AH, Bashir S, Khan AU Pharmacological basis for the use of Borago officinalis in gastrointestinal, respiratory and cardiovascular disorders. J Ethnopharmacol 2007 Aug 24.    

#frankrijk
25Feb2019
Populieren en andere mensen.
Maurice Godefridi

Af en toe leef ik ook in Frankrijk. Nu in Bretagne maar vroeger in de Zuiderse Drôme. Meer bepaald in Bellegarde en Diois, een klein dorp ergens tussen het stadje Die en Nyons, tussen Drôme en Provençe, tussen droom en daad. Hier een impressie van een februari-verblijf ergens in het jaar 2006.Populieren zijn nu niet direct mijn lievelingsbomen, maar hier in Bellegarde hebben die oude knoestige exemplaren langs de bergbeekjes mijn hart gestolen. Ze groeien op en langs de typische stenen muurtjes samen met Meidoorn, Wilde liguster, Kardinaalsmuts, Rode kornoelje en heel veel grillige Palmboompjes. Zo ontstaat er een smalle slingerende bosstrook, dicht en donker langs de beekkant en licht en droog langs de veldkant. De onderbegroeiing is er door de verschillende biotopen dan ook zeer gevarieerd van Sleutelbloem, Maarts viooltje, Leverbloempje tot Wit vetkruid en Tripmadam en daar tussen een variatie aan orchideeën en zelfs blauw bloeiende gentianen. Maar de bloemen moet ik er nu in deze tijd van het jaar wel zelf bij denken. Behalve dan de stengelloze sleutelbloem, die laag bij de grond beschut tegen de kille wind al volop bloeit en het leverbloempje, dat schuchter zijn eerste blauwe bloempjes laat zien.Populier voor de gewrichtenVan de laag groeiende, al dikwijls gesnoeide takken van de reuze populieren pluk ik wat knoppen om er een glycerinemaceraat mee te maken. De langwerpige, aromatische populierknoppen zijn al van oudsher bekend als zalf tegen aambeien en tegen winterhanden. Nu, in de moderne gemmotherapie wordt het glycerinemaceraat ook bij reumatische gewrichtsklachten gebruikt. Ik zet de verse knoppen direct in een mengsel van pure alcohol, gemengd met gelijke delen glycerine en water en nu maar laten trekken tot ik terug kom in april.Populieren in de nachtS'avonds in Bellegarde nog even alleen de donkerte van de natuur getrotseerd. ‘Het is toch pikkedonker’ zegt M. en gelijk heeft ze. Het is hier, net buiten ons Franse dorpje, gelukkig nog aardedonker. Maar toch trek ik er op uit, de donkere silhouetten van de populieren tegemoet. Af en toe lijken ze werkelijk in beweging te komen, inbeelding natuurlijk, tot dat er echt een populier met een hoed op en een zaklamp onder zijn tak mij passeert en zelfs gewoon goedendag zegt. De wonderen zijn dus toch de wereld nog niet uit.Over BellegardeBellegarde-en-Diois is een gemeente in het Franse departement Drôme (regio Auvergne-Rhône-Alpes) en telt 77 inwoners (2009). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Die. De oppervlakte van Bellegarde-en-Diois bedraagt 24,3 km², de bevolkingsdichtheid is dus 3,2 inwoners per km². In de zomer verbleven we oa voor onze kruidenstages in Bellegarde-en-Diois. Bellegarde is een echt kruidendorp met een nu verwilderde Jardin de Simples, veel kruidige wandelmogelijkheden en natuurlijk met veel wilde planten in de omgeving, waaronder wilde lavendel en gele gentiaan maar ook hele bijzondere, zeldzame wilde pioenrozen.

#kruiden
19May2019
Zelf KruidenThee maken gratis eBook
Vivian Linders

Zelf KruidenThee  Infusie of Tisane Maken - Geneeskrachtige Kruidenthee - Gratis eBook Een kruidenthee maken. Een kruidenthee wordt ook wel infusie of tisane genoemd en is een traditionele methode om kruiden te bereiden. Bij infusies worden de tere delen van de plant (bladeren, bloemen en zaden) gebruikt, waarvan de medicinale werking vrijkomt in water. Gebruik voor het maken van een kruidenthee niet de pot waarin u gewone thee zet, omdat het looizuur de werking van de ingrediënten uit de kruidenthee kan overvleugelen. Als u uw thee in een kop zet, dek deze dan gelijk af. Bepaalde ingrediënten van de thee bevatten namelijk vluchtige oliën die gemakkelijk verdampen, waardoor de geneeskrachtige werking van de thee minder wordt. De thee kan heet worden gedronken of worden gekoeld in de koelkast voor later gebruik. Bewaar de thee maximaal 24 uur. Recept je eigen KruidenThee - Infusie maken Werkwijze & hoeveelheden. Benodigdheden voor een theepot (3 tot 4 koppen thee) 6 dl kokend water 20 gram gedroogde of 30 gram verse kruiden Benodigdheden voor een kop 2 gram (1 tot 2 theelepels) gedroogde of 3 gram (2 tot 3 theelepels) verse kruiden Gebruik voor uw thee 1 kruid of een combinatie van 2 of 3 verschillende kruiden (gelijke porties), die samen de bovengenoemde hoeveelheid vormen. Verwarm bij het zetten van een pot thee eerst de pot, doe dan de kruiden in de pot en giet het kokende water erop. Dek de pot af en laat de thee 10 minuten trekken. Giet de thee door een theezeefje in een kop en voeg eventueel honing toe om de thee te zoeten. Doe bij het maken van 1 kop thee de kruiden in een theezeefje en plaats dit boven de kop. Giet er vervolgens heet water op, dek het kopje af en laat de thee 10 minuten trekken. Voeg eventueel wat honing toe. Drink 2 of 3 maal daags een kop, afhankelijk van de voor u geldende dosering. Voorbeeld: Thee tegen verkoudheid en griep. Een halve dosering duizendblad Een halve dosering vlierbloesem Een snuifje pepermunt Dit middel (voor volwassenen) verlaagt de koorts verminderd de neusverkoudheid en stimuleert het zweten, waardoor het lichaam gereinigd wordt en kan herstellen. Ga naar het gratis Kruidenthee eBook https://www.kruidentoepassingen.nl/pagina/zelf-kruidenthee-infusie-of-tisane-maken-geneeskrachtige-kruidenthee-gratis-ebook Inhoud gratis KruidenThee Ebook: Een kruidenthee maken p.3 Theeplanten Kruidlaag: Pepermunt p.4 Groene Munt p.5 Marrokaanse Munt p.5 Citroenmunt p.5 Appelmunt p.5 Ananasmunt p.5 Bananenmunt p. 5 Citroenmelisse p. 6 Salie p.7 Echte Kamille p.8 Roomse Kamille p.9 Dropplant p.10 Marjolein p.11 Thijm p.12 Rozemarijn p.13 Lavendel p.14 Duizendblad p.15 Brandnetel p.16 Goudsbloem p.17 Paardebloem p.18 Struiklaag: Framboosblad p.19 Braamblad p.20 Zwarte bes blad p.21 Rozenblaadjes p. 22 Hop (de bellen) p.23 Binnenplanten:  p.24 Citroenverbena p.25 Jasmijn  Waar ben ik nog meer allemaal te vinden op het www / internet? Laat de Kracht van de Zon je Kalknagel op een natuurlijke manier genezen 20 dingen die je altijd al wilde weten over je nagels Heb jij net als meer dan de helft van de mensen een Vitamine D Tekort? DIY - Homemade - Aleppo en Marseille Zeep - Soda en Baking Soda - Groener Leven Home-Made DIY - Recepten Suikerscrub, Voetenzeep, Scheercreme, Gezichtsscrub DIY - HOMEMADE - MAAK JE EIGEN NATUURLIJKE HAARVERF Kruiden - Eucalyptus Lavendel - Lavandula Vera Home-Made DIY - Recepten Bad Cookies - Badmelt- Haarmasker Home-Made DIY - Recepten Luchtverfrisser - Massagebar -Massage Bonbons DIY - Homemade - Scrubzeep, Zeeptaart, Douchegel, Was Melts, Solid Parfum Aarde in de Moestuin werkt als Antidepressiva Kruiden - Mariadistel - Silybum Marianum Kruiden - Aloe Vera Doe de test! Welk Schilderij past bij mij? Voordelige Kunst Gratis eBook - Mijn Spirituele Handboekje Zelf KruidenThee maken gratis eBook Gratis eBook - Detox Handboek - Detoxen, Reinigen, Ontgiften en Ontslakken Kruiden - Calendula - Goudsbloem Gebruik de Zoekmachine Google om je Droombaan naar jou toe te laten komen Knoflook Kruiden - Valeriaan -Valeriana Officinalis Kruiden - Kaneel Gratis eBook Eetbare Planten en Paddestoelen BUDGET #MOESTUIN - GEBRUIK je KEUKENAFVAL OM GROENTE en FRUIT te KWEKEN Kleine stappen naar een iets groener leven ... #DIY - DOE HET ZELF - #WINDOWFARM - VERTICAAL MOESTUINIEREN - #GRATIS INSTRUCTIEBOEK EN MALLEN Een half jaar Zonnebloemen uit je Moestuin eten - Vergeten Groente - Superfood - Zonnebloemolie MINIMALISEREN EN CONSUMINDEREN VOOR BRABANDERS #DIY - #HOMEMADE - MAAK JE EIGEN GENEZENDE #TINCTUREN VAN DE KRUIDEN IN JE MOESTUIN MINIMALISEREN - CONSUMINDEREN - THE LESS YOU OWN, THE LESS THAT OWNS YOU Rijfkoeken maken, oftewel Reibekuchen of Aardappelkoeken #recept Recepten met Gratis Groenten, Fruit en Kruiden uit de Natuur - Wildpluk - Budgetmoestuin Gebruik wilde PLANTEN uit het BOS of uit je MOESTUIN om BIOLOGISCH AFWASMIDDEL, WASMIDDEL, HANDZEEP en SHAMPOO van te MAKEN

#dagboek
01Mar2019
Dagboek van een herborist: Alant en anderen
Maurice Godefridi

Dagboek juli 2012 Bellegarde-en-Diois, voorbereiding kruidenstageAankomst in Bellegarde. Zoet geurende ontvangst met lindebloesem en bezembrem. Lager en zuidelijker was de linde al helemaal uitgebloeid, hier op 850 meter hoogte hangen de gele bloesems met hun schutblaadjes te wachten om geplukt te worden. Het dorp drijft op de stilte van een warme dag. De tuin is het eerste wat ik bezoek. De spiraalpaden zijn onzichtbaar, verdwenen onder het vele wilde groen. Grijze alsem en blauwe muskaatsalie geven toch kleur en beweging aan al dat groengeweld. Verder is het vooral het grote blad van de Griekse alant dat imponeert, hij dreigt de hele tuin in te palmen. Toch vraag ik me af of dat uiteindelijk zou gebeuren. Waarom groeit de alant hier zo goed? De grond? Het klimaat? Of hebben de weinige mensen van Bellegarde deze plant nodig. Inula is in het verleden vooral voor de luchtwegen in gebruik geweest.Over de geschiedenis van de Griekse alant / Inula heleniumIn het jaar 77 schreef Plinius overJulia Augustinus dat ze 'geen dag voorbij liet gaan zonder wat alantwortel te eten, dat ter bevordering van de spijsvertering en een aangenaam humeur'.Hildegard von Bingen en Albertus Magnus raadden de plant aan voor de luchtwegen, evenalsMatthiolus. Dodoens schrijft in zijn CruydtBoeck: 'alant is een veel ghecocht ende wel bekend cruydt' enalantwortel ghesoden ende ghedroncken lost die urine ende verweckt die natuerlijcke cranckheytder vrouwen/ ende es goet den ghenen die van binnen gheborsten oft ghequetst sijn/ ende die eenichledt vercrompen oft ghespannen hebben. Die selve wortel met huenich vermenght ende ghelecktsuyvert die borst/ doet die taeye fluymen rijpen ende rijsen/ ende es seer goet tot den hoest endecorticheyt van adem. Alantwortel ghepoedert es goet ghedroncken tseghen die beten ende steken van den fenijnnighenghedierten/ ende tseghen die winden ende opblasinghen binnen tlichaems. Alantwortel gheconfijt esder maghen goet ende bequaem ende doet die spijse verteeren'.4 juli: Wieden of niet wieden en over de scharleiDe hele dag gewerkt in de tuin. Paden vrijmaken, dus hakken en wieden. Altijd weer mijn existentiële vraag: wat is on-kruid? De paden zijn begroeid met wede, wilde cichorei, alsem, venkel en muskaatsalie, niet zo direct wat een gemiddelde mens onder onkruid verstaat. Maar deze keer twijfel ik niet, verwijderen die door mij geliefde planten, overplanten is niet doenbaar. En er staan nog genoeg exemplaren in de border zelf. Het is nu bloeitijd voor de scharlei of muskaatsalie. Goed groeien doet hij hier wel. De vreemde geur maakt de plant ook blindelings herkenbaar. In de streek (Diois) wordt hij ook gekweekt om er de etherische olie uit te winnen. De plant was bekend bij en werd al gebruikt door de Ouden en is inheems in Syrië, Italië, Frankrijk en Zwitserland. Hij wordt in Frankrijk en Rusland verbouwd voor de productie van essentiële olie. Mevrouw Grieve vermeldt dat hij in 1562 in Engeland werd geïntroduceerd. In de middeleeuwen werd hij in Europa gebruikt, maar in latere jaren is het gebruik voor medicinale doeleinden afgenomen en ten slotte verdwenen. In dit opzicht is hij verdrongen door de gewone salie. In Duitsland staat scharlei bekend als muskatelter Salbei. Kennelijk werd hij oorspronkelijk door Duitse wijnmakers gebruikt om echte muskatelwijn te imiteren of te vervalsen. Scharlei-olie voor een massage gebruikt, kan een euforisch gevoel veroorzaken. Verwijzingen naar dat effect vinden we ook terug bij Waller (1822) die schrijft dat muskaatsalie gebruikt word ter vervanging van hop in het bier, waardoor het bier een zeer bittere smaak en giftige eigenschappen krijgt, wat een effect van krankzinnige vrolijkheid veroorzaakt, gevolgd door zware hoofdpijn.Lobelius zegt: "Sommige brouwers van Engels en ander bier doen hem in hun producten om de drank koppiger te maken, om dronkaards tegemoet te komen die daarbij, afhankelijk van hun diverse stadia van voorbereiding, laveloos, vrolijk dronken of stomdronken werden." 'En ook Nicholas Culpeper schrijft: ... De zaden of bladeren in wijn ingenomen stemmen tot zinnelijk genot. Verder vermeldt Culpeper wel vele medicinale kwaliteiten: 'De bladeren toegepast met azijn waarin al of niet een beetje honing helpt bij steenpuisten, fijt en de hete ontstekingen. Het is van groot nut voor mannen zowel als vrouwen die een zwakke rug bezitten en helpt de nieren te versterken. . . Het sap van dit kruid in Engels of ander bier gedronken bevordert de bevalling en drijft de nageboorte uit.' Klinkt wel wat gevaarlijk en verwijst ook naar de hormonale werking van muskaatsalie, te vergelijken met het oestrogeen effect van de echte salie. Ook Dodoens vermeldt de mogelijk hormonale, oestrogene en afrodisiake werking 'Scharleye metspijse ghegheten oft ghesoden ende ghedroncken doet den vrouwen huer natuerlijcke cranckheytcomen/ ende maeckt lust tot byslapen'. Volgens recentere maar toch oudere wetenschappelijke onderzoeken van Caujolle (1945)veroorzaakt de etherische olie een verhoging van de bloeddruk bij honden. Mogelijk door stimulering van adrenaline, het effect werd wel verkregen door intraveneuze inspuitingen, wel nogal extreem als je het mij vraagt. Gattefossé (1973), de uitvinder van de naam aromatherapie, vond juist een lichte bloeddrukverlagende werking.Een plant met geschiedenis dus en die wied ik hier in mijn Bellegardetuin nu massaal weg.

#slijm
18Mar2019
Slijm is fijn, geneesstoffen in de plant
Maurice Godefridi

In planten zijn naast voedingsstoffen zoals vitamines en eiwitten, andere scheikundige stoffen aanwezig die op zich geen klassieke voedingswaarde hebben maar wel degelijk een fysiologische invloed uitoefenen op het menselijk lichaam. Het zijn deze, dikwijls complexe scheikundige stoffen, die de geneeskrachtige werking van kruiden bepalen. Slijmstoffen is één groep van die werkzame stoffen. Slijm komt vrij uit de plant door het weken in water. Slijm in mensen en planten, het woord zelf roept reeds gemengde gevoelens op. Slijm is zichtbaar en voelbaar, glad, glibberig en onappetijtelijk. Het doet me denken aan blubber, science-fïctionfilms, lichamelijke uitscheidingen zowel boven als onder zoals spuug, diarree en dergelijke. En toch, is slijm fijn! Zonder slijm zouden veel menselijke activiteiten, zoals slikken en seks, veel minder goed en glad verlopen.Waarom zitten er slijmstoffen in de plant en wat doen ze in ons lichaam? Ook het slijm in planten zit daar niet voor niks. Het houdt vocht vast, geeft bescherming en is reservevoedsel voor de plant. In de mens kunnen deze plantenslijmen ons eigen slijm een beetje vervangen. Ze beschermen onze huid en slijmvliezen tegen uitwendige prikkels en zijn daardoor ontstekingswerend en hoestdempend. Naast hun werking op de luchtwegen, worden ze vooral voor maag en darmen gebruikt. Enerzijds absorberen ze vocht en gifstoffen waardoor ze zuiverend zijn en diarree kunnen genezen, anderzijds zijn het zachte laxativa. Slijmstofplanten hebben dus een regulerend effect op de darmmotiliteit. Ook op de geïrriteerde huid kunnen deze planten verzachtend werken, vooral voor de rijping van abcessen zijn warme cataplasma's, van lijnzaad bijvoorbeeld, bijzonder geschikt. Naast hun farmacologische werking hebben deze mucilaginosa ook een technische functie bij het bereiden van theemengsels. Het zijn smaakcorrigentia, ze hebben het vermogen een zure smaak te verzachten of de scherpte van etherische oliën en bitterstoffen te verdoezelen. Daarbij remmen ze de opname van o.a. bitterstoffen, waardoor deze minder agressief zijn en langer werkzaam blijven. Deze vertragende, regulerende werking vinden we ook terug in het gebruik van fenegriek en guargom bij ouderdomsdiabetes. Sommige slijmstofplanten hebben dus een duidelijk bloedsuikerregulerend effect. Chemisch gezien zijn plantenslijmen vooral polysacchariden met een hydrofiel, watervriendelijk karakter. Het zijn verbindingen die in water oplossen of opzwellen en zo viskeus worden met als gevolg een volumevermeerdering. Het zwelvermogen is dan ook een kwaliteitsmaat voor de verschillende slijmstofplanten. Om de viscositeit te behouden, worden deze planten het liefst bij lage temperaturen gedroogd en verwerkt. Dit betekent dat vooral maceraten (koude aftreksels) gebruikt worden als theeSlijmstoffen in zaden. Slijmstoffen vinden we vrij veel in de zaden en vruchten van vlinderbloemigen zoals Fenegriek (Trigonella foenum-graecum L.), Johannesbroodboom (Ceratonia siliqua L.) en Guargom. Het bekende en veel gebruikte zaad van de vlasplant (Linum usitatissimum L.) wordt naast zijn werking als laxatief, ook uitwendig gebruikt als cataplasma bij steenpuisten. Ook een aantal weegbree-soorten zijn van farmaceutisch belang door de aanwezigheid van slijmstoffen op de epidermis van hun zaden. Semen psyllii zijn de rijpe gedroogde zaden van Plantago psyllium L. en Plantago indica L. met een zwelvermogen van minstens 10. Onze inheemse smalle weegbree (P. lanceolata L.) bevat ook wat slijmstoffen maar is toch duidelijk van mindere kwaliteit.Slijmstoffen in bladeren. Bladeren met slijm vinden we vooral bij de Kaasjeskruidfamilie (Malvacaea), de Toortssoorten (Verbascum) en het Klein hoefblad (Tussilago farfara L.). Dikwijls zijn deze planten nogal wollig behaard, wat volgens de signatuurleer een aanduiding is voor hun werking op de luchtwegen bij prikkelhoest. Naast de hogere planten zijn het vooral algen, zoals Agar-agar (Fucus spinosus L.) en Carrageen (Fucus crispus), die veel slijmstoffen bevatten. Zij worden in de keuken als bindmiddel en in de laboratoria als galenisch hulpmiddel gebruikt bij de productie van zetpillen en emulsies. Samengevat kun je zeggen dat slijmstofplanten medisch vooral gebruikt worden voor problemen met de slijmvliezen, vooral in de darmen (Lijnzaad, Vlozaad) bij verstopping en op de luchtwegen (Heemst, Kaasjeskruid, Toorts) bij een droge hoest.

#kruiden
15Jun2018
Kruiden die je nu kan plukken
elsschillemans

Lees meer St Janskruidolie Goudsbloemzalf Brandnetel soep Juni is de maand waarin je een goeie voorraad gedroogde kruiden kan aanleggen. Een voorraad gedroogde kruiden helpt je om heel het jaar door voorzien te zijn. Hetzij voor in de keuken maar zeker niet vergeten om deze kruiden medicinaal in te zetten. Brandnetel: best voor de bloei, staat hij al in bloei maai het kruid en over een paar weken heb je nieuwe scheuten. Pluk de bovenste delen van het kruid. Brandnetel reinigt, stimuleert de nieren en is een aanvoerder van ijzer. Linde: plukken als de bloemen open staan. Linde werkt goed om tot rust te komen. Het heeft een heerlijke smaak. Mag ook gebruikt worden bij kinderen. Salie: de blaadjes. Ontsmetten, ontzwellen van mond- en keelontsteking. Rozemarijn: jonge scheuten. Stimuleert de bloedsomloop. Regelt de bloeddruk. Citroenmelisse: bovenste delen voor de bloei. Werkt rustgevend, kalmerend en bevordert de slaap. Kamille: bloemen. Rustgevend, bevordert de slaap. Met kamilletinctuur kan je ook wonden verzorgen. Marjolein: bovenste delen van het kruid. Regelt gemoedstoestand, rustgevend zonder slaperig te voelen. Tijm: bovenste delen van het kruid. Ontsmettend van de huid bij allerlei infecties. Lavendel: bovenste delen van het kruid. Rustgevend, verfrist de omgeving of je kleding, tinctuur kan gebruikt worden om wonden te ontsmetten. Ook lekker in zandkoekjes, zeker eens proberen. Ben je niet zeker of het het juiste kruid is zoek het dan grondig op. Pluk op plaatsen waar weinig of geen verkeer komt en waar niet gesproeid wordt. Als je medicatie inneemt overleg dan met je apotheker of arts of je de kruiden mag gebruiken. Doe nooit aan zelfmedicatie. Voorgenoemde kruiden zijn veilig in gebruik. Een kruiden thee is meestal veilig. Gebruik op eigen risico. Bij vragen mag je een berichtje sturen.

MEER