Oudnederlands in de 11e eeuw


Oudnederlands

Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?

geschreven door een onbekende monnik

'Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?' is een van de bekendste zinnen uit de Nederlandse taal- en literatuurgeschiedenis. Het betekent: 'Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve ik en jij. Waar wachten we nog op?' Het zijn regels uit een middeleeuws liefdesliedje dat rond het jaar 1075 door (naar wordt aangenomen) een monnik op de achterkant van een stuk perkament werd geschreven.

Afgaande op het dialect is het het meest waarschijnlijk dat het om een monnik uit Vlaanderen gaat die zich bezig hield met het kopiëren van Latijnse teksten. Dat gebeurde meestal in een scriptorium: een zaal met schrijftafels en schrijfmaterialen zoals perkament, inkt en ganzenveren. Af en toe moet de ganzenveer waarmee de monnik schrijft aangescherpt worden. Voordat hij dan verder gaat met het kopiëren van teksten, probeert hij eerst op een apart vel of zijn pen weer goed schrijft. En als je je pen probeert, dan schrijf je vaak iets wat je toevallig te binnen schiet. Bij de monnik was dat een versje dat hij misschien nog uit zijn jeugd in Vlaanderen kende: ‘Hebban olla vogala…

Er zijn echter meer teksten bekend, zoals onder meer de zogeheten Wachtendonckse Psalmen uit de tiende eeuw. Historisch taalkundige Peter-Alexander gebruikte deze oude bronnen om een tekst in het Nederlands van duizend jaar geleden te schrijven en uit te spreken voor een film. De film is zowel ondertiteld in het hedendaagse Nederlands als in het Oudnederlands.


Rotta rond 1020.

Taal in Rotta. Hoe klonk het Oudnederlands in elfde-eeuws Rotterdam? De onderstaande video laat het je horen. Je ziet er onder andere ook een boerderij die op een terp is gebouwd op de plek waar nu de Markthal van Rotterdam staat. [ meer informatie op historiek.net ]

-

bronnen: canonvannederland, archeologie Rotterdam / historiek.net