Sterrenfotografie - vallende sterren fotograferen


Sterrenfotografie

In dit blog omschrijf ik hoe je je camera in moet stellen voor het maken van goede sterrenfoto's. Specifiek ga ik daarna in op het fotograferen van vallende sterren. Dit onder andere naar aanleiding van mijn blog over de Orioniden, de  meteorenzwerm die in 2019 in de nacht van 22 - 23 oktober boven Nederland te zien zal zijn.

In onderstaand blog omschrijf ik de materialen die je nodig hebt, en de instellingen die je kan gebruiken als uitgangspunt bij sterrenfotografie. 

Onderaan  heb ik een tabel gezet waarin ik de instelling bij elkaar heb gezet voor de algemende sterrenfotografie en de 'vallende sterren' fotografie. 

STERRENFOTOGRAFIE ALGEMEEN

sterrenfotografie

DE OMGEVING

Als je foto’s van de sterren wilt maken, is het belangrijk dat je geen licht hebt van andere bronnen. Zelfs de maan kan al te veel licht geven. Ga dus weg uit de stad en zoek een donkere plek op, waar ook geen verkeer door je compositie heen kan rijden. De Veluwe, en Friesland hebben nog mooie donkere plekken! 


sterrenfotografie
COMPOSITIE

Je wilt de sterren in de lucht fotograferen, en toch kan het mooi zijn om ook een stukje voorgrond in je beeld te brengen. Dat geeft diepte in je foto, en het maakt je beeld echt spannender.

APPARATUUR 

- handmatig instelbare camera

- (groothoek)lens met diafragma f5,6 of lager 

- statief 

- zelfontspanner (of draadontspanner of afstandsbediening)


Je hebt geen dure camera nodig. Wel moet je op je camera de sluitertijd kunnen aanpassen.

De lens (objectief) die je gebruikt is niet heel belangrijk. Het is fijn als je het diafragma goed ver open kan zetten (dus een klein f-getal) dit staat op de lens vermeld. F5,6 of zelfs lager is bij deze omstandigheden wel fijn! Een lens met een groothoek geeft wel het mooiste resultaat.

Een statief is een must! Je gaat fotograferen met lange sluitertijden, dus elke beweging is zichtbaar op de foto. Daarom is het ook verstandig om met de zelfontspanner te werken, zodat je zelf niet op de ontspanknop hoeft te drukken als de foto gemaakt wordt. Een afstandsbediening of draadontspanner zijn hier ook fijn, maar niet noodzakelijk!


INSTELLINGEN

- sluitertijd

- diafragma

- ISO

- handmatig scherpstellen

- witbalans 

Sluitertijd: Stel de camera in op 10 tot 30 seconde. Als je een langere sluitertijd neemt, krijg je de draaiing van de aarde te zien in streepvorming bij de sterren. Je kan met een draadontspanner ook prima met de BULB stand fotograferen. Zonder de ontspanner op de camera aan te raken kan je bepalen wanneer je de lens open zet, en weer sluit.

(als je zogenaamde sterrensporen wilt fotograferen ga je dus juist werken met sluitertijden boven de 30 seconde, dan werk je met minuten)

Het diafragma zet je zo groot mogelijk, op F5,6 of lager. Dan heb je onder de 30 seconde toch genoeg lichtinval om de sterren (en misschien de melkweg?) vast te leggen!

De ISO-waarde wil je altijd zo laag mogelijk houden. Maar om genoeg licht binnen te krijgen, kan het zijn dat een ISO van 800 of hoger (bij vallende sterren 1600) toch nodig blijkt te zijn. Een te hoge ISO geeft ruis op je foto’s. (Als je camera een ruisonderdrukking heeft, dan kan je wat hoger gaan met de ISO zonder ruis te krijgen, maar het vertraagt het foto’s maken wel, dus bij vallende sterren zet je de ruisonderdrukking het liefst uit!)

Scherpstellen doe je handmatig, omdat het voor de camera helemaal lastig is om in het donker scherp te stellen. Stel scherp op oneindig, dan krijg je de sterren goed scherp. Vaak wordt dit aangegeven als een liggende 8.

De witbalans: Als je serie foto’s maakt, is het het mooist als de witbalans bij allemaal het zelfde staat. Tussen de 3400 (met omgevingslicht) en 4000 Kelvin (bij een echt donkere lucht). Kies nachtinstelling als je witbalans op thema kunt instellen.

Ter plekke moet je experimenteren met de instellingen. Je hebt zo veel mogelijk licht op je sensor nodig voor een goede sterrenfoto.

Een handige app is de Star Walk app met een overzicht van alle standen van de sterren en de sterrenbeelden.


VALLENDE STERREN FOTOGRAFEREN, SPECIFIEK

- ruisonderdrukking uit

- heel veel foto's maken, op serie-foto zetten

- ISO 1600

Bij het fotograferen van vallende sterren speelt nog een extra factor mee. Je weet namelijk nooit precies wanneer de flits komt!

Hier zet je de ruisonderdrukking juist UIT, omdat de camera anders te veel tijd gebruikt voor het verwerken van elke foto.

Als je de belichting goed hebt ingesteld, hoef je daar niets meer aan te veranderen. Als je de camera dan op serie-opname zet, dan kan je veel foto’s achter elkaar maken om de kans om de vallende sterren te vangen te vergroten

Vallende sterren lichten maar heel kort op. Om toch genoeg licht te krijgen, kan het zijn dat een ISO van 1600 of hoger nodig is. Een beetje ruis wordt je vergeven als je een mooie vallende ster hebt weten vast te leggen.


Uitgangspunten belichting / instellingen bij sterrenfotografie vs. vallende sterren

 

STERREN

VALLENDE STERREN

SLUITERTIJD

10 – 30 SEC

10 *

DIAFRAGMA

F5,6 OF LAGER

F2.8 ALS HET KAN

ISO

800

1600

SCHERPSTELLEN

ONEINDIG

ONEINDIG

RUISONDERDRUKKING

AAN

UIT

WITBALANS

NACHT / 4000K **

NACHT / 4000K **

AANTAL FOTO’S

EEN AANTAL

HEEL VEEL / SERIE

 

* Als zelfs 10 seconden een overbelichte foto oplevert, draai dan je diafragma een stop dicht of zet je ISO wat lager. Het vermindert de kans op lichtzwakke vallende sterren, maar dat is dan eenmaal zo.

** Als je lichtvervuiling hebt, kan je de witbalans aanpassen naar bijvoorbeeld 3400K (kelvin)