De Boerenrepubliek: De Killing Fields Van Oene | Hans

De Boerenrepubliek: De Killing Fields Van Oene

Boze boeren op de barricaden in Den Haag. Om te begrijpen waar deze boosheid van veel boeren vandaan komt, zoomt de documentaireserie in op het Gelderse Oene. Dit jaar is het namelijk precies twintig jaar geleden dat hier voor het eerst in Nederland mond-en-klauwzeer uitbrak. De dierziekte sloeg toe op boerenbedrijven en leidde, naast een economische strop van drie miljard euro, tot het preventief ruimen van 270.000 -veelal gezonde- dieren. Een crisis die tot op de dag van vandaag het wantrouwen richting de overheid voedt.

TV Presentie NRC

Boer Bert ter Beek herinnert zich mond-en-klauwzeer.

Het is een mooi boekje op oblongformaat, uit de tijd dat de wereld nog niet was gedigitaliseerd: een dier per bladzijde, met serienummer en ruimte om het vlekkenpatroon weer te geven. Bert ter Beek, boer te Oene, bladert naar Mina 8 en haar generatie. Een mooi stel was dat. „Een krachtige soort, mooie vlakke rug – om te melken iets te dik. Dit was een mooie koe. Groot! Ik kon er zowat niet overheen kijken.”
Ter Beek, een beweeglijke prachtman op leeftijd, heeft het boekje al twintig jaar niet meer bekeken, want met Mina 8 en de anderen is het slecht afgelopen. Het is het vee dat in maart 2001 werd geruimd vanwege de traumatiserende uitbraak van mond-en-klauwzeer. „The Killing Fields of Oene”, zei Ter Beek destijds, maar dat vond niemand grappig.

Er lijkt geen quotum te zitten op de verboering van het televisieaanbod. Yvon Jaspers bakt zoete boeren, Tegenlicht en wetenschapsrubrieken introduceren innoverende boeren, kookshows dienen smakelijke boeren op en in het Journaal trekken boze boeren naar het Binnenhof. Maandag zette de BNNVARA-docureeks De boerenrepubliek de tragische boer in het volle licht, als de beroepsgroep die al decennia alles lijkt te overkomen. Sinds de Tweede Wereldoorlog werd de agrarische sector het pad van hyperefficiëntie, massaproductie en export opgejaagd. Een vlucht naar voren - en nu moeten de boeren plots weer terug.

De makers presenteren de uitbraak van mond-en-klauwzeer in het Gelderse Oene als het moment waarop het systeem hard op zijn grenzen stuitte. Bij de eerste berichten over de besmettelijke ziekte in het Verenigd Koninkrijk dachten de boeren nog dat het niet zo’n vaart zou lopen. Ter Beek werd gewoon bij een buurman geroepen om een lading jong vee uit Ierland uit te helpen laden. Die waren met een grote boog om de MKZ heen gegaan, zei de buurman.

Niet dus, waarna de eerste ziektegevallen werden geconstateerd en er een frontale botsing volgde tussen oude gewoonten en de nieuwe economische realiteit. De boeren in Oene dachten dat het kon gaan zoals altijd: een bordje ‘verboden toegang, MKZ’ op het erf en de luiken van de stal sluiten omdat de ziekte dan sneller zou genezen.
Maar zo werkte het niet meer. Bevreesd voor massale besmetting in het met boerderijdieren volgestouwde laagland, werden honderdduizenden gezonde dieren in de omgeving afgemaakt. De dood was even grootschalig als de productie. Nog steeds schieten de boeren in De boerenrepubliek vol als ze erover vertellen.
Ook de boerenprotesten van begin jaren negentig kwamen aan de orde in de prettig breed uitwaaierende documentaire, net als het dood-groene Groninger landschap. Dat heeft de kleur van de natuur, maar er kunnen amper nog insecten of vogels leven. Een militante boer zegt: „Van biodiversiteit kun je niet leven.” Goede grond weggeven aan de natuur vindt hij „de grootst mogelijke zonde”. En, met een verwijzing naar de spreuk op de rand van de goede oude gulden: „Je bent voor de ‘God zij met ons’ bezig.” Een biologisch-dynamisch werkende collega beklaagt zich over de geringe steun voor agrarische innovatie.

Tegen het einde van de eerste aflevering volgt een scène vol symboliek. Een groep koeien wordt na hun hele leven op stal te hebben gestaan, losgelaten in de wei – zoals de Nederlandse boer terug naar de natuur zou kunnen gaan. Er zijn bevrijde beesten bij die rennen en karakteristieke lentesprongen in het gras maken. Maar een flink deel van de koeien maakt rechtsomkeert en draaft snel terug naar de ingang van de stal.

Share
Share and earn €0.001 every time someone reads this post.
Our sponsors make all rewards on Yoors possible. Check them out.