Robots gaan ons werk overnemen, wat nu?


De technologie gaat snel. Hadden we tien jaar geleden nog geen smart phone, terwijl die nu al niet meer weg te denken is. Als je bedenkt wat je allemaal met een smart phone kan en hoeveel ruimte dat innam als je het vergelijkt met pakweg 30 jaar geleden. Dan had je een kamer vol gehad. We doen er van alles mee: sociale contacten onderhouden, serven, films kijken, films terugkijken, televisie kijken, werken, agenda, stopwatch, timer, wekker, organizer, horloge, spelcomputer, zaklamp, foto’s en filmpjes maken. En dat allemaal met een apparaatje dat niet groter is dan je broekzak. Het gaat razendsnel, de technieken verbeteren elke dag.  


Werkloos door mijn buurman...de robot?

De automatisering gaat eveneens rap. De eerste zelfscan kassa’s verschenen al, waarbij de cassiéres langzaam vervangen zullen worden. In fabrieken gebeurt de productie al jarenlang met machines maar die worden elke dag geavanceerder, sneller, beter. Binnen nu en tien jaar kunnen vele beroepen al gedaan worden door robots: administratie, advocatuur, winkel, productie, docenten, medisch personeel, transport, boekhouding. Niet alleen doen ze hun werk veel sneller; in het tijdsbestek waarin een computer (robot) een boekhouding doorrekent, ben je nog niet eens begonnen met een kop koffie drinken. Daarnaast doen ze het werk ook veel nauwkeuriger: menselijke fouten zijn sneller gemaakt dan de computer. De foutmarge ligt significant lager. Dat betekent concreet dat er heel veel werk niet hóeft te worden gedaan door mensen.  


We kunnen er niet omheen: ze werken beter, sneller, efficiënter en goedkoper dan wij...

Maar dan wordt iedereen straks werkloos! Dat kan toch niet?

Ik hoor het veel om me heen. Ook bij de vraag hoe het toch kan dat ik reis, maar toch nog leef (en ik probeer dan niet te flauw “nou gewoon ademhalen” te zeggen) en waarvan dan. Ik leef van een minder dan minimaal budget, zonder ooit een uitkering te hebben gehad. En inderdaad, dat is opletten, maar daar krijg ik ook weer veel vrijheid voor terug. Nu staan we aan de vooravond dat half Nederland werk doet, dat hij of zij eigenlijk niet zou hoeven doen. 

Zou jij nog werken als je baan niet meer nodig zou zijn?


Maar dan krijg ik geldproblemen! Hoe moet ik dan nog aan geld komen?

Geld is een middel, geen doel. Dat betekent simpelweg dat als het middel onnodig wordt, omdat het het doel voorbij gaat, je het dus niet meer gebruikt. Dat klinkt heel vreemd en dat is logisch, want we weten niet beter dan dat geld iets is dat we nodig hebben. Het zit verankerd in ons “zijn” dat geld een essentieel onderdeel is. Maar dat is het dus niet. Het is een middel, net zoals je smartphone. Het was handig om als ruilhandel in te zetten. Misschien is de tijd wel rijp om te ervaren dat het middel dus niet meer actueel is, net als een typemachine (een wat?? Nou die dingen die in de jaren 70 op elk administratiekantoor veelvuldig werden gebruikt… nog geen 50 jaar geleden dus!).




Oké, maar als er dan geen geld meer is, hoe moeten we dan alles kopen?

Niet dus, want “kopen” is dan niet meer nodig.  


Duizelt het je al?

Mogelijk komen er nu veel vragen in je op, zoals “hoe ziet het leven eruit als er geen geld is?” of “wat gebeurt er dan?” of “als niemand hoeft te werken, wat doen we dan de hele dag?” enzovoorts enzovoorts. Het antwoord is: we mogen gaan leren hoe we onze tijd kunnen indelen. Ik geloof dat we dan weer vooral naar kwaliteit kunnen gaan kijken: het praatje met de eenzame buurvrouw hoeft niet “snel snel” maar is een reden om misschien ook nog wel voort te zetten tot de lunch. Kinderen hoeven niet meer te worden opgevangen door kinderdagverblijven, maar kunnen weer gewoon opgevoed worden door hun ouders. We hebben meer tijd voor sociale contacten, we kunnen ons richten op onze echte kwaliteiten, we kunnen luchtvervuiling enorm terugdringen, we kunnen genoeg en gezond eten. En als je het nóg breder trekt: er is geen belastingdienst meer nodig, geen toeslagen, geen huurachterstanden, geen handelsverdragen, geen patenten, geen Monsanto, geen honger, veel minder medische problemen, de beste rolstoelen (met gave gadgets) of zelfs veel meer validiteit voor gehandicapten, omdat je vrij veel kan laten overnemen door robots…. De mogelijkheden zijn meer dan eindeloos. En, als je vijftig jaar geleden aan een mens had gevraagd: denk jij dat we over 50 jaar meerdere uren per dag naar een beeldscherm staren en zo onze sociale contacten onderhouden? Of dat een auto kan rijden zonder chauffeur? Dan had die persoon je vierkant uitgelachen en gezegd: Nee, natuurlijk niet.

Heel veel initiatieven en innovaties worden nauwgezet gevolgd, de robots komen er zeker aan. Meer weten? Hieronder staan nog twee linkjes. De eerste is het project van Fresco, een bijzondere kijk op de wereld en de toekomst. Het tweede is een lezing van Martijn Aslander, de man die mij aan het denken heeft gezet enkele jaren geleden. Een hele goede  spreker! 


Een wereld zonder geld

Fresco, briljante wetenschapper die de toekomst al heel goed doorzag waar anderen het nog niet zagen. Zijn visie is meer dan de moeite waard om te luisteren en zien!