Geschreven door Thierry P. Dinjens  

Er is al een tijdje een stijging van de temperatuur gaande. Dit brengt met zich mee dat we nu soorten in ons land, dus ook in het Leijpark, zien die we voorheen niet aantroffen. Hiervoor moesten we naar zuidelijkere regionen. Veel dieren echter zien dat bij ons de zomers warmer worden en de winters milder en dat geeft hen de kans om hun leefgebied uit te breiden. Zo troffen we een insect aan in het Leijpark dat al een tijdje aan een opmars naar het noorden bezig is en waarvan we inmiddels zeker wisten dat zij in Zeeland was aangekomen en mogelijk zou zij ook richting Noord-Brabant komen. Dat bleek inderdaad het geval, gezien onze waarneming in het Leijpark. Met niet veel meer eisen dan langzaam stromend of zelfs stilstaand water in het zonnetje met hierin veel waterplanten dient zich dit sierlijk insect aan in het Leijpark: de Gaffelwaterjuffer.
Deze waterjuffer dankt haar naam aan een gaffelvormig teken op haar achterlijf. Dit achterlijf bestaat uit segmenten (onderdelen) en op het tweede segment, gerekend vanaf de kop zien we een gaffel. Een gaffel is (onder andere) een hooivork met twee spiesen.
Nu is de Gaffelwaterjuffer niet alleen aan dat gaffelvormig teken te herkennen, maar ook aan haar fraaie blauwe kleur. Zowel het mannetje als het vrouwtje zijn prachtig helder blauw. Nu zien we op de foto dat de juffer zeker niet blauw is en dit heeft een oorzaak. Waterjuffers leven als larve in het water. Daar roven zij allerlei kleine waterinsecten tot het moment komt waarop zij uit het water kruipen en hun huid afwerpen, waarop er een volwassen waterjuffer met vleugels uit tevoorschijn komt. Dit noemen we het uitsluipen. Eenmaal gevleugeld is de waterjuffer er echter nog niet. Het is nu zaak dat zij in het zonnetje gaat zitten en aan haar tweede fase van volwassen worden gaat werken: het zogeheten uitkleuren. Zij heeft nog de kleuren van de larve, die in het water natuurlijk onopvallend moest zijn voor roofdieren zoals vissen. Deze kleuren zijn vaak bruin en groen, kleuren die in het water de larve camoufleren. Tijdens het uitkleuren krijgt zij onder invloed van de warmte van de zon haar volwassen kleuren. Of in dit geval ‘zijn’ volwassen kleuren, want op de foto staat een jong mannetje. Eenmaal volledig uitgekleurd zal ook dit mannetje prachtig helder blauw zijn.
Nu heeft de Gaffelwaterjuffer de gewoonte om zich bij de plassen te begeven tussen azuurwaterjuffers die eenzelfde kleur blauw zijn. En: ook de azuurwaterjuffer heeft een soort gaffelvormig teken op haar achterlijf. Hoe onderscheiden we deze soorten nu van elkaar? Let wel: de azuurwaterjuffer is talrijk in onze contreien, waar de Gaffelwaterjuffer nog erg zeldzaam is. Ten eerste is de Gaffelwaterjuffer kleiner, maar zie dat verschil maar eens, dat gaat om millimeters. Een veel beter kenmerk zijn de poten. De poten van de overbekende azuurwaterjuffer zijn blauw met zwart. De poten van de Gaffelwaterjuffer zijn wit, zowel bij het mannetje als bij het vrouwtje. Dit is op de foto goed te zien en zodra een juffer dichtbij landt kunnen we de poten ook in het Leijpark waarnemen. Let er maar eens op als u de tijd en focus heeft: wie weet zijn er wel meer exemplaren reeds in het Leijpark. Deze is in elk geval echt en zal inmiddels al wel helderblauw door het park fladderen. Een zuiderling die het noorden geenszins kwijt is, maar juist gevonden heeft.

Gaffelwaterjuffer