Persoonlijk leren zorgt voor een perfecte basis om op voort te bouwen


Salman Khan hield in zijn TEDtalk een speech voor het veranderen van het onderwijs. Volgens hem moeten we ervoor zorgen dat de achterstanden geen kans krijgen om zich op te bouwen, waardoor perfecte beheersing van bepaalde onderdelen en vakken ontstaat. Hij vergelijkt ons huidige onderwijs met het bouwen van een huis.

Stel je wilt een huis bouwen en je neemt een aannemer aan. Je geeft deze aannemer twee weken om de fundering te leggen. Na die twee weken komt een inspecteur het werk bekijken en zegt: 'Er zijn nog wat oneffenheden en het is nog niet helemaal perfect, maar het is voor 80% goed. Ga maar door met het bouwen van de eerste verdieping.' Ook hier krijgt de aannemer weer twee weken voor en weer is het niet perfect. Toch gaat het werk door en uiteindelijk stort je hele huis in elkaar. Waarom? Omdat het bij de basis al niet perfect was.

Wees eerlijk, je gaat niet tegen je aannemer zeggen dat het prima is bij 80% en dat hij door kan met de volgende verdieping. Je wilt zeker weten dat alles helemaal perfect is. Waarom is dat dan met het onderwijs niet zo? Leerlingen zullen op een gegeven moment vastlopen en krijgen hierdoor een fixed mindset. Ze zullen denken dat ze het toch niet kunnen, maar in werkelijkheid kunnen ze niet meekomen met de rest, omdat de basis niet perfect is. De gaten in de kennis van de leerling zullen uiteindelijk alleen maar groter worden, dus een gevorderd niveau is onmogelijk voor zo'n leerling.

Leerlingen leren niet allemaal op hetzelfde tempo en toch verlangen we dit van ze in het onderwijs. Op dit moment zijn de vaste elementen tijd, tempo en leerstof. De variabele is de beheersing van de stof van de leerling. Volgens Khan kunnen we dit beter omdraaien. Maak van tijd, tempo en leerstof variabelen en van de beheersing een vast element. Zo zorg je ervoor dat elke leerling een perfecte beheersing krijgt van de stof en voorkom je de hiaten in zijn kennis. We zien namelijk als docenten dat leerlingen op bepaalde punten de stof nog niets beheersen. We doen daar echter niets mee, omdat we vastzitten in het stramien van het onderwijs zoals dat al jaren gegeven wordt.

Tegenwoordig zijn er veel opties om dit te bewerkstelligen. In het begin zal het tijd kosten, omdat je als docent ook alles uit moet zoeken. Toch kan je leerlingen hiermee makkelijker eigenaar maken van de eigen ontwikkeling. We hebben vandaag de dag allerlei mogelijkheden, waaronder het internet. Op YouTube staan veel filmpjes met uitleg, dus als docent ga je dan meer coachen in plaats van uitleggen. Elke leerling kan namelijk dat filmpje zoeken dat past bij de stof dat hij perfect moet gaan beheersen. Ook is het maken van een werkschema niet langer een onmogelijke klus. Leerlingen kunnen zo'n schema namelijk zelf invullen met een beetje hulp van de docent. Zij vormen dus hun eigen doelen, maar wel met controle en begeleiding van de docent.

Uit eigen ervaring weet ik dat het op sommige scholen al op deze manier ingezet wordt. Zo deed ik mijn afstudeerstage op het mbo, waar de leerlingen van het derde (tevens laatste) jaar hun eigen doelen mochten vormen. Ik nam materialen mee aan de hand van hun verzoeken. Op deze manier werd hun laatste jaar nuttig, aangezien ze bijna alle examens al gedaan hadden. Hiermee kon ik ze toch nog dat laatste beetje extra meegeven en konden we gaten dichten die in de loop der jaren ontstaan waren. Voor de overige jaren is dit ook makkelijk toe te passen, hoewel ik dan waarschijnlijk wel wat meer binnen de kaders van de vaardigheden ga werken.

Khan beschrijft precies de knelpunten die ik voorbij zie komen tijdens mijn lessen, maar doordat ik op dit moment vast zit in een bepaalde vorm van onderwijs, ben ik nu niet bezig met gaten dichten. Dat vind ik een slechte zaak van mezelf en ik zou het dan ook graag anders zien. Helaas ben ik niet degene die het hele onderwijs kan veranderen, maar ik kan er wel mijn steentje aan bijdragen door dit soort artikelen met jullie te delen. Je kan het filmpje hier bekijken.