Gepubliceerd door Thierry P. Dinjens  · 18 uur  ·
In het Leijpark vinden we een opvallende paarse bloem, die de bijnaam ' armoedsbloem' draagt. Waarom? De bloem ziet er nogal rafelig uit. De Vlamingen noemen haar hanenpoot of kraaienbloem, vanwege de vorm van de bloem die op een vogelpoot lijkt. Wij noemen haar officieel de Echte koekoeksbloem. De herkomst van het woord 'echte' is niet helemaal te achterhalen. Het is waarschijnlijk dat zij hiermee onderscheiden wordt van de avond-, de dag en de nachtkoekoeksbloem.  Er kan zo geen verwarring meer optreden tussen al deze leden van de anjerfamilie.
De Latijnse naam van Echte koekoeksbloem is Lychnis flos-cuculi.  Flos-cuculi betekent letterlijk ,koekoeksbloem, maar waar komt dit 'lychnis' vandaan? De betekenis is lamp of licht en het slaat op de oude toepassing van het gedroogde kruid in olielampen. Even uitleggen: in olielampen zat een zogeheten pit. Dit is het draadje dat de olie opzuigt en tegelijkertijd aan de andere zijde brandt. Doorgaans is dit draadje van katoen, maar er is in vroeger tijden veel geëxperimenteerd met allerlei kruiden die een dergelijke functie ook  konden vervullen. Zo ook met Echte koekoeksbloem.
Ter aanvulling: in een kaars zit ook een pit. We hebben het vaak over de lont in een kaars, maar een lont is wel degelijk iets anders dan een pit. Een lont is gemaakt van brandbaar materiaal en hiermee worden vuurwerk, dynamiet en buskruit afgestoken. Een lont brandt derhalve veel sneller dan een pit. Dus een kaars heeft een pit, geen lont, nooit meer vergeten.
We wijken af: Terug naar de Echte koekoeksbloem. Zij is vernoemd naar de koekoek omdat zij in bloei komt rond de tijd waarop de koekoek terug is uit warmere streken en zich weer in onze contreien meldt.  
Echte koekoeksbloem had vroeger de reputatie dat het kruid, geworpen voor schorpioenen, de dieren machteloos zou maken en daarnaast ook allerlei giftige beten zou genezen. Dit vertelt ons meteen dat Echte koekoeksbloem ook elders voorkomt; in ons land leven namelijk geen schorpioenen.  
Echte koekoeksbloem is de waardplant (plant waarop de rupsen leven) van de grootste vlinder van ons land: de koninginnenpage. Deze prachtige vlinder is niet echt heel zeldzaam, maar wel schaars.
Voor ons is Echte koekoeksbloem ook interessant. Niet vanwege eetbaarheid, want de plant is giftig. Ze bevat hoge concentraties van zogeheten saponinen die we ook kennen onder de naam zeepstoffen. En hier hebben we meteen haar toepassing te pakken:  we kunnen zeep of wasmiddel maken van Echte koekoeksbloem. Sommige mensen vinden dit interessant, zeker omdat er niet meer voor nodig is dan de plant en kokend water; de zeepstoffen komen vrij als de plant gekookt wordt en in de juiste samenstelling van kruid en water ontstaat er natuurlijk wasmiddel.
Al bij al een interessante plant met nogal wat geschiedenis. Als we haar waarde voor het Leijpark inschatten laten we haar best staan voor de vlinders en bijen. Natuurlijk wasmiddel kunnen we ook maken van klimop, dezelfde werkwijze. Zij mag dan de armoedsbloem heten, zij biedt het Leijpark een rijkdom van onschatbare waarde.


#leijpark013 #koekoeksbloemen 


Leijpark013  koekoeksbloem