Dagboek van een herborist: juli 2012

Dagboek van een herborist: juli 2012


settings
  • Instellingen
  • Positie

    Automatische scrolling

Aankomst in Bellegarde en Diois France.  

Zoetgeurende ontvangst van lindebloesem en bezembrem. Lager en zuidelijker bij Nyons was de linde al helemaal uitgebloeid, hier op 850 meter hoogte hangen de gele bloesems met hun schutblaadjes te wachten om geplukt te worden. Het dorp drijft op de stilte van een warme dag. Mijn verwilderde  tuin is het eerste wat ik bezoek. De spiraalpaden zijn onzichtbaar, verdwenen onder het vele wilde groen. Grijze alsem en blauwe muskaatsalie geven toch kleur en beweging aan al dat groen geweld. Verder is het vooral het grote blad van de Griekse alant dat imponeert, hij dreigt de hele tuin in te palmen. Toch vraag ik me af of dat uiteindelijk zou gebeuren. Waarom groeit de alant hier zo goed? De grond? Het klimaat? Of hebben de weinige mensen van Bellegarde deze plant nodig.

Inula helenium, Griekse alant  is in het verleden vooral voor de luchtwegen in gebruik geweest. In het jaar 77, bijna 2000 jaar terug schreef Plinius over een zekere Julia Augustinus dat ze 'geen dag voorbij liet gaan zonder wat alantwortel te eten, dat ter bevordering van de spijsvertering en een aangenaam humeur'. In de 5de eeuw werd de plant 'inula campana' genoemd en in de middeleeuwen 'enula.' Hildegard von Bingen en Albertus Magnus raadden de plant aan voor de luchtwegen, evenals Matthiolus. Dodoens (16de eeuw) vermeldt : 'alant is een veel ghecocht ende wel bekend cruydt' en alantwortel ghesoden ende ghedroncken lost die urine ende verweckt die natuerlijcke cranckheyt der vrouwen/ ende es goet den ghenen die van binnen gheborsten oft ghequetst sijn/ ende die eenich ledt vercrompen oft ghespannen hebben. Die selve wortel met huenich vermenght ende gheleckt suyvert die borst/ doet die taeye fluymen rijpen ende rijsen/ ende es seer goet tot den hoest ende corticheyt van adem.Alantwortel ghepoedert es goet ghedroncken tseghen die beten ende steken van den fenijnnighen ghedierten/ ende tseghen die winden ende opblasinghen binnen tlichaems. Alantwortel gheconfijt esder maghen goet ende bequaem ende doet die spijse verteeren.Griekse alant in Bellegarde

woensdag 4 juli 2012: over muskaatsalie

De hele dag gewerkt in de tuin.  Paden vrijmaken, dus hakken en wieden. Altijd weer mijn existentiële vraag: wat is on-kruid? De paden zijn begroeid met wede, wilde cichorei, alsem, venkel en muskaatsalie, niet zo direct wat een gemiddelde mens onder onkruid verstaat. Maar deze keer twijfel ik niet, verwijderen die door mij geliefde planten, overplanten is niet doenbaar. En er staan nog genoeg exemplaren in de border. Het is nu bloeitijd voor de scharlei of muskaatsalie. Goed groeien doet hij hier wel. De vreemde geur maakt de plant ook blindelings herkenbaar. In de streek wordt hij ook gekweekt om er etherische olie uit te winnen. De plant was bekend bij en werd al gebruikt door de Ouden en is inheems in Syrië, Italië, Frankrijk en Zwitserland. Hij wordt in Frankrijk en Rusland verbouwd voor de productie van essentiële olie. Mevrouw Grieve vermeldt dat hij in 1562 in Engeland werd geïntroduceerd. In de middeleeuwen werd hij in Europa gebruikt, maar in latere jaren is het gebruik voor medicinale doeleinden afgenomen en ten slotte verdwenen. In dit opzicht is hij verdrongen door de gewone salie.

In Duitsland staat scharlei bekend als muskatelter Salbei. Kennelijk werd hij oorspronkelijk door Duitse wijnmakers gebruikt om echte muskatelwijn te imiteren of te vervalsen. Scharlei als massageolie, kan een euforisch gevoel veroorzaken. Verwijzingen naar dat effect vinden we ook terug bij Waller (1822) die schrijft dat muskaatsalie gebruikt word ter vervanging van hop in het bier, waardoor het bier een zeer bittere smaak en giftige eigenschappen krijgt, wat een effect van krankzinnige vrolijkheid veroorzaakt, gevolgd door zware hoofdpijn.

Lobelius zegt: "Sommige brouwers van Engels en ander bier doen hem in hun producten om de drank koppiger te maken, om dronkaards tegemoet te komen die daarbij, afhankelijk van hun diverse stadia van voorbereiding, laveloos, vrolijk dronken of stomdronken werden." 'En ook Nicholas Culpeper schrijft: ... De zaden of bladeren in wijn ingenomen stemmen tot zinnelijk genot. Verder vermeldt hij wel vele medicinale kwaliteiten: 'De bladeren toegepast met azijn waarin al of niet een beetje honing helpt bij steenpuisten, fijt en de hete ontstekingen. Het is van groot nut voor mannen zowel als vrouwen die een zwakke rug bezitten en helpt de nieren te versterken. . . Het sap van dit kruid in Engels of ander bier gedronken bevordert de bevalling en drijft de nageboorte uit.' Klinkt wel wat gevaarlijk en verwijst ook naar de hormonale werking van muskaatsalie, te vergelijken met het oestrogeen effect van de echte salie.

Ook Dodoens vermeldt de mogelijk hormonale, oestrogene en afrodisiake werking. Scharleye met spijse ghegheten oft ghesoden ende ghedroncken doet den vrouwen huer natuerlijckecranckheyt comen/ ende maeckt lust tot byslapen.Tsap van Scharleye met huenich vermenght/ maeckt die ooghen claer ende geneest die donckerheyt/daer in ghedruypt. Scharleye ghestooten oft in water ghesoden treckt die splinters ende doornen uut/ verteert ende doetscheyden alderhande gheswel daer op gheleyt.

Walafried Strabo dicht: Omringd door het jonge groen staat lommerrijk scharlei, sterk bestengeld, met bladerprachten takken hoog begroeid. Als medicijn is zij amper in tel - zij lijkt te zijn ontsnapt aan artsenhand. Maar week haar in warm water en al haar kracht en aroma's komen los.

Volgens oudere wetenschappelijke onderzoeken van Caujolle (1945) veroorzaakt de etherische olie een verhoging van de bloeddruk bij honden. Mogelijk door stimulering van adrenaline, het effect werd wel verkregen door intraveneuze inspuitingen, wel nogal extreem als je het mij vraagt. Gattefossé (1973), de uitvinder van de naam aromatherapie, vond juist een lichte bloeddrukverlagende werking.

Een plant met geschiedenis dus en die wied ik hier nu massaal weg.

Meer over muskaatsalie: https://sites.google.com/site/kruidwis/planten-van-a-tot-z/salvia-sclarea-muskaatsalie

Meer over Griekse alant: https://sites.google.com/site/kruidwis/planten-van-a-tot-z/inula-helenium-griekse-alant

 


Beoordeel

Reacties:

expand_more
Verberg reacties
Zo, dit getuigt van verstand van zaken. Ook leuk dat Oudhollands. Toevallig heb ik dat redelijk goed leren lezen. Interessante blog! Ter leering ende vermaeck zullen we maar zeggen.
| 17:32 |
Zo, dit getuigd van verstand van zaken. Ook leuk dat Oudhollands. Toevallig heb ik dat redelijk goed leren lezen. Interessante blog! Ter leering ende vermaeck zullen we maar zeggen.
| 17:30 |

auto leasen
auto leasen
private lease goedkoop
private lease goedkoop
Muziek, Kunst & Cultuur
Aanbevolen Muziek
Aanbevolen Muziek
 
×

Yoors


exit_to_app Inloggen